Türkiye’nin ilk kez ev sahipliği yaptığı 77. Uluslararası Uzay Kongresi (IAC 2026), dünyanın önde gelen uzay ajanslarının gelecek planlarının açıklandığı önemli bir oturuma sahne oldu. Antalya’daki Gloria Sports Arena’da gerçekleştirilen toplantıda Ay görevlerinden Mars araştırmalarına, asteroid savunmasından uzay istasyonlarına kadar birçok başlık ele alındı.
Türkiye Uzay Ajansı (TUA), NASA, Avrupa Uzay Ajansı (ESA), Çin Ulusal Uzay İdaresi (CNSA), Japonya Havacılık ve Uzay Araştırma Ajansı (JAXA), Hindistan Uzay Araştırma Organizasyonu (ISRO) ve Kanada Uzay Ajansı temsilcilerinin katıldığı oturumda, ülkelerin önümüzdeki yıllara ilişkin hedefleri paylaşıldı.
NASA’nın hedefi Ay’dan Mars’a
NASA Başkan Yardımcısı Matt Anderson, Artemis programının merkezinde Ay’da sürdürülebilir bir insan varlığı oluşturulmasının bulunduğunu açıkladı.
Anderson, Artemis III görevinin 2027’de gerçekleştirilmesinin planlandığını, 2028’de ise yeni bir Ay inişinin hedeflendiğini söyledi. Artemis IV ve Artemis V görevleriyle Ay yüzeyinde kalıcı bir üs oluşturulmasına yönelik çalışmaların başlatılması planlanıyor.
NASA yetkilisi, Ay programının sonraki aşamasında Mars’ın hedefleneceğini belirtti. Uluslararası Uzay İstasyonu’nun görev süresinin sonuna yaklaşmasıyla birlikte alçak Dünya yörüngesinde özel sektörün rolünün de artacağı ifade edildi.
Avrupa kendi sistemini tartışacak
ESA Genel Direktörü Josef Aschbacher ise Avrupa’nın kendi insanlı uzay uçuş kapasitesini oluşturup oluşturmaması konusunda kritik bir karar aşamasına geldiğini belirtti.
Avrupa’nın kendi astronotlarını kendi roketi ve mürettebat aracıyla uzaya göndermesi, fırlatma kaçış sistemi ile geri dönüş altyapısının oluşturulması seçenekler arasında bulunuyor. Konuyla ilgili kararın Aralık ayında Roma’da yapılacak üye ülkeler toplantısında ele alınması bekleniyor.
Avrupa’nın gündeminde bunun yanı sıra robotik keşifler, Ay ve Mars araştırmaları ile alçak Dünya yörüngesindeki faaliyetler de yer alıyor.
Çin’den asteroid savunması hazırlığı
Oturumda dikkat çeken başlıklardan biri de Çin’in asteroid tehdidine karşı hazırladığı savunma programı oldu.
CNSA Başmühendisi Li Guoping, Çin’in 2027 yılının sonunda asteroid çarpma riskine karşı bir savunma deneme görevi gerçekleştirmeyi planladığını açıkladı. Bu kapsamda asteroidlerin yer ve uzay tabanlı sistemlerle izlenmesi ve erken uyarı kabiliyetlerinin geliştirilmesi hedefleniyor.
Çin ayrıca Ay araştırmalarının yanı sıra Mars’tan örnek getirme ve Jüpiter araştırmalarına yönelik görevlerini de sürdürecek.
Japonya Phobos’tan örnek getirecek
JAXA Başkanı Hiroshi Yamakawa, Japonya’nın en dikkat çekici projelerinden biri olan MMX görevinin fırlatılmasının yakın olduğunu duyurdu.
Mars’ın uydusu Phobos’tan örnek alarak Dünya’ya getirmeyi amaçlayan MMX görevinin, Japonya’nın yanı sıra NASA, ESA, Fransa, Almanya ve Avustralya’nın katkılarıyla yürütüldüğü belirtildi. Yamakawa, uzay aracının iki hafta içinde Japonya’dan fırlatılmasının planlandığını söyledi.
Japonya’nın Artemis programı kapsamında Toyota ile geliştirdiği basınçlı Ay aracı da gündemdeki projeler arasında bulunuyor. Araçla iki astronotun Ay yüzeyinde daha uzun süre çalışabilmesi hedefleniyor.
Hindistan 2028’de uzay istasyonuna başlıyor
ISRO Başkanı V. Narayanan, Hindistan’ın kendi uzay istasyonunu kurma çalışmalarında ilk adımın 2028 yılında atılacağını açıkladı.
Hindistan’ın 2035 yılına kadar kendi uzay istasyonunu kurmayı hedeflediğini belirten Narayanan, ilk modülün 2028’de fırlatılacağını söyledi. Ülkenin ayrıca kendi insanlı Ay görevi için de çalışmalar yürüttüğü aktarıldı.
Narayanan, uzay faaliyetlerinin artmasıyla birlikte yörüngedeki uzay çöplerinin de önemli bir sorun haline geldiğine dikkat çekti.
Türkiye uluslararası iş birliğini vurguladı
Oturumun açılışını yapan TUA Başkanı Yusuf Kıraç ise uzay çalışmalarının artık yalnızca ülkelerin kendi sınırları içerisinde yürüttüğü faaliyetler olmaktan çıktığını belirtti.
Kıraç, teknolojik gelişmeler, ticari faaliyetlerin artması ve yeni keşif hedeflerinin uzay alanındaki iş birliğini daha önemli hale getirdiğini söyledi.
“Uzayın geleceği tek bir ülke ya da uzay ajansı tarafından inşa edilmeyecek. Güçlü ulusal kabiliyetlere, sorumlu liderliğe ve etkili uluslararası iş birliğine ihtiyaç var.”
Kanada Uzay Ajansı Başkan Vekili Jean-Claude Piedboeuf da Ay çalışmalarında robotik sistemlerin önemini vurgularken, ülkesinin Canadarm3 başta olmak üzere iletişim, Dünya gözlemi ve ileri uzay teknolojileri alanındaki çalışmalarını sürdüreceğini belirtti.
Antalya’daki oturum, uzay çalışmalarının önümüzdeki dönemde Ay ve Mars görevlerinin yanı sıra asteroid savunması, uzay istasyonları, robotik sistemler ve ticari uzay faaliyetleri ekseninde ilerleyeceğini ortaya koydu.
