Antalya’nın Kaş ilçesinde üretici Osman Akın (45), Orman Genel Müdürlüğü ve Kaş Orman İşletme Müdürlüğü’nden aldığı izinlerle topladığı kurumuş sedir köklerinden geleneksel yöntemle sıvı katran üretiyor. Oldukça zahmetli yöntemle yılda yaklaşık 300 litre katran elde eden Akın, ürünün kilogramını 1000 liradan satıyor.
Sedir kökleri katrana dönüşüyor
Kaş’ın Sinneli Mahallesi’nde yaşayan Akın, atalarından öğrendiği yöntemi sürdürerek dağlık alanlardan çürümüş, yıllar önce kesilmiş veya kendiliğinden kurumuş sedir ağaçlarının köklerini topluyor.
Orman işletmesinden gerekli izinleri alan ve rüsum bedelini ödeyen Akın, topladığı kökleri parçalayarak evine getiriyor. Hazırlanan sedir kökleri daha sonra özel olarak hazırlanan varilin içerisine yerleştiriliyor.
Varilin ağzı kapatıldıktan sonra çevresinde ateş yakılıyor. Isının etkisiyle köklerdeki sıvı açığa çıkarken, oluşan sıvı varile bağlı boru aracılığıyla tenekeye aktarılıyor. Bu işlem sonucunda geleneksel yöntemle sıvı katran elde ediliyor.
Yılda 300 litre üretim yapıyor
Üretimin özellikle yaz aylarında gerçekleştirildiğini belirten Osman Akın, yılda yaklaşık 300 litre sıvı katran elde ettiğini söyledi. Akın, ürünün kilogramını ise 1000 liradan sattığını ifade etti.
Akın, üretim sürecini şöyle anlattı:
“Orman Genel Müdürlüğü Kaş Orman İşletme Müdürlüğü’nden izin alıp rüsumumuzu yatırıyoruz. Dağa çıkıyoruz, çürümüş, yıllar önce kesilmiş, kendiliğinden kurumuş ya da gövdesi yok olmuş sedir köklerini topluyoruz.”
Kökleri tek tek parçalayıp varile dizdiklerini belirten Akın, varilin etrafında ateş yakarak içeride belirli bir sıcaklık oluşturduklarını söyledi. Akın, ısınan odunların terlemesiyle oluşan sıvının borudan tenekeye aktığını ve böylece katranın elde edildiğini aktardı.
Kaş’ta yıllardır sürdürülen gelenek
Sinneli Mahallesi’nin eski çobanlarından 73 yaşındaki Murat Akça da sıvı katranın bölgede uzun yıllardır geleneksel olarak kullanıldığını belirtti.
Akça, katranın özellikle hayvanlarda bit, kene, pire ve uyuz gibi sorunlara karşı çobanlar tarafından kullanıldığını söyledi. Bu geleneğin geçmişten bugüne aktarıldığını belirten Akça, katranın hayvanların içme suyuna da katıldığını ifade etti.
Akça, “Biz bunu atalarımızdan gördük, onlar da kullanıyordu. Çobanlar arasında bu gelenek devam ediyor” dedi.
