Türkiye'nin ev sahipliğinde 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya'da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31), küresel iklim krizine yönelik önemli açıklamalara sahne oluyor.
COP31 kapsamında basın toplantısı düzenleyen BM Genel Sekreteri António Guterres, iklim değişikliğinin yalnızca çevresel bir tehdit olmadığını, ekonomik kalkınma, barış, insan hakları ve küresel adalet üzerinde de doğrudan etkili olduğunu vurguladı.
Görev süresi boyunca iklim değişikliği konusunda bilimsel gerçekleri dile getirmeye çalıştığını belirten Guterres, Antalya'daki toplantının BM Genel Sekreteri olarak katıldığı son COP zirvesi olduğunu açıkladı.
Guterres: 1,5 Derece Sınırı Aşılacak
Basın toplantısının en dikkat çeken başlığı, küresel sıcaklık artışının 1,5 dereceyle sınırlandırılması hedefi oldu.
Guterres, küresel ortalama sıcaklığın sanayi öncesi döneme kıyasla 1,5 derecelik artış sınırını geçici olarak aşmasının artık kaçınılmaz olduğunu söyledi.
Bu aşımın mümkün olduğunca kısa süreli tutulması gerektiğini belirten Guterres, sıcaklıkların yeniden 1,5 derecenin altına indirilebilmesi için emisyonların hızla azaltılması çağrısında bulundu.
1,5 derece sınırının aşılması artık kaçınılmaz. Bizim sorumluluğumuz, bu aşımın mümkün olduğunca küçük ve kısa süreli olmasını sağlamak ve sıcaklıkları olabildiğince hızlı bir şekilde yeniden 1,5 derecenin altına indirmektir.
Guterres, bunun gerçekleşebilmesi için önümüzdeki birkaç yıl boyunca sera gazı emisyonlarının her yıl yaklaşık yüzde 6 oranında azaltılması gerektiğini ifade etti.
Dünya 2,5 Derecelik Isınmaya Doğru Gidiyor
BM Genel Sekreteri, ülkelerin mevcut iklim taahhütlerinin küresel sıcaklık artışını güvenli seviyelerde tutmak için yeterli olmadığını belirtti.
Ülkelerin ulusal olarak belirlenmiş katkı beyanları ve iklim planları değerlendirildiğinde, yüzyıl sonunda yaklaşık 2,5 derecelik sıcaklık artışı öngörüldüğünü söyledi.
Guterres, 2,5 derecelik ısınma senaryosunu ciddi bir tehlike olarak nitelendirerek sınırlı ve geçici sıcaklık aşımlarının bile mevcut iklim felaketlerinin etkilerini ağırlaştırabileceğini vurguladı.
“Yanan Bir Gezegende Barış İnşa Edemezsiniz”
İklim krizinin toplumsal ve ekonomik sonuçlarına da değinen Guterres, aşırı hava olayları ve doğal afetlerin özellikle kırılgan ülkelerde yoksulluğu derinleştirdiğini söyledi.
İklim kaynaklı afetlerin ülkelerin borç yükünü artırdığını ve yıllar içerisinde elde edilen kalkınma kazanımlarını ortadan kaldırabildiğini belirtti.
Yanan bir gezegende barış inşa edemezsiniz. İklim felaketleri insanları sürekli yeniden yoksulluğa sürüklerken yoksulluğu ortadan kaldıramazsınız.
Guterres, iklim krizine en az katkıda bulunan toplumların sonuçlarından daha ağır biçimde etkilenmesinin küresel adalet açısından önemli bir sorun oluşturduğunu ifade etti.
Fosil Yakıtlardan Uzaklaşma Çağrısı
Antalya COP31'de fosil yakıtların kullanımına da dikkat çeken Guterres, güvenli bir iklim geleceği için kömür, petrol ve doğal gaza bağımlılığın azaltılması gerektiğini söyledi.
Fosil yakıtlara bağımlılığın yalnızca iklim krizini derinleştirmediğini, ülkeleri enerji fiyatlarındaki dalgalanmalara ve jeopolitik risklere karşı da savunmasız bıraktığını belirtti.
Tedarikçileri değiştirmek sorunu çözmez. Bağımlılığı azaltmak çözer.
Yenilenebilir enerji teknolojilerinde ilerleme kaydedilmesine rağmen siyasi kararların bilimsel gerekliliklerin gerisinde kaldığını ifade eden Guterres, fosil yakıt sektörünün iklim müzakereleri üzerindeki etkisinin de ele alınması gerektiğini vurguladı.
İklim Finansmanında Adaletsizlik Uyarısı
Guterres, gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine uyum sağlamak için ihtiyaç duyduğu finansmana erişimde önemli güçlüklerle karşılaştığını söyledi.
Gelişmiş ülkelerin finansman taahhütlerinin mevcut ihtiyaçları karşılamadığını belirten Guterres, uyum finansmanının üç katına çıkarılmasına yönelik taahhüdün bile ihtiyaç duyulan kaynakların yaklaşık yüzde 20'sine karşılık geldiğini aktardı.
Küresel finans sistemimizde yapısal bir adaletsizlik var. Gelişmiş ülkelerin verdiği taahhütler bile gelişmekte olan ülkelerin ihtiyaçlarını karşılamak için yeterli değil.
İklim fonlarına erişimde bürokratik süreçlerin de önemli bir engel oluşturduğunu ifade eden Guterres, özellikle idari kapasitesi sınırlı ülkelerin desteklenmesi gerektiğini söyledi.
Ulusal ve çok taraflı kalkınma bankalarına çağrıda bulunan BM Genel Sekreteri, farklı finansman mekanizmaları kullanılarak iklim yatırımlarına ayrılan kaynakların artırılabileceğini belirtti.
Erken Uyarı Sistemleri İçin Finansman İhtiyacı
Basın toplantısında erken uyarı sistemlerine yönelik çalışmalar da gündeme geldi.
Guterres, erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi için yürütülen girişim kapsamında bugüne kadar 2 milyon dolar toplandığını açıkladı.
Çalışmaların sürdürülebilmesi için yaklaşık 6 milyon dolarlık kaynağa ihtiyaç duyulduğunu belirten Guterres, erken uyarı projelerinin 2027 yılından sonra da devam etmesi gerektiğini söyledi.
Afet risklerinin azaltılmasında erken uyarı sistemlerinin önemli bir rol oynadığını vurgulayan Guterres, finansman desteğinin artırılması çağrısında bulundu.
Guterres'in Genel Sekreter Olarak Son COP Zirvesi
Antalya'daki basın toplantısında görev süresine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan António Guterres, bunun BM Genel Sekreteri sıfatıyla katıldığı son COP toplantısı olduğunu açıkladı.
Yaklaşık 10 yıllık görev süresince iklim değişikliği konusunda bilimsel verileri esas aldığını belirten Guterres, bazı gerçeklerin rahatsız edici olsa da açıkça dile getirilmesi gerektiğini söyledi.
Guterres, hiçbir ülkenin iklim değişikliğinin etkilerinden tek başına korunamayacağını belirterek uluslararası dayanışmanın önemine dikkat çekti.
Antalya'dan Dünyaya Ortak Mücadele Mesajı
BM Genel Sekreteri, COP31'deki açıklamalarını küresel iş birliği çağrısıyla tamamladı.
İklim eyleminin Birleşmiş Milletlerin çalışmalarının merkezinde kalması gerektiğini belirten Guterres, iklim krizinin barış, kalkınma ve insan haklarıyla doğrudan bağlantılı olduğunu ifade etti.
Konuşmasının sonunda dünya liderlerine ve uluslararası topluma seslenen Guterres, şu mesajı verdi:
Gerçeklerle yüzleşin, bilimi takip edin, geleceği seçin ve asla vazgeçmeyin.
