Fon krizinde mağdurların zararlarının karşılanmasına yönelik tasfiye sürecinde küçük yatırımcılara öncelik verilmesi planlanıyor. Hazırlanan kanun teklifi kapsamında, belirli koşulları taşıyan yatırımcılara ilk aşamada 1 milyon TL’ye kadar ödeme yapılması öngörülüyor. Ancak yatırılan paranın tamamının geri alınması, fonların mevcut varlıklarına ve tasfiye sürecinden elde edilecek kaynaklara bağlı olacak.
Ekonomist Necmettin Batırel, fon krizinde kilitlenen varlıkların nasıl tasfiye edileceği, kalan tutarların hangi kaynaklardan ödeneceği ve yatırımcıların ana paralarını geri alıp alamayacağı konusunda değerlendirmelerde bulundu.
Fon Krizinde Şimdiye Kadar Ne Kadar Ödendi?
Fon krizinde kilitlenen yaklaşık 900 milyar TL’lik varlığın tasfiyesine yönelik süreç devam ediyor. Paylaşılan bilgilere göre, tasfiyesi tamamlanan portföy şirketleri üzerinden bugüne kadar 45 bin 747 hesaba toplam 40,8 milyar TL ödeme yapıldı.
Kalan tutarların ödenmesi için fonların kendi varlıkları, hukuki tasfiye işlemleri ve el konulan mal varlıklarının değerlendirilmesi gündemde bulunuyor. Sürecin hızlandırılması amacıyla hazırlanan “Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi” ile küçük yatırımcıların öncelikli olarak ödeme alması hedefleniyor.
Teklifin yasalaşması halinde, enflasyonla güncellenmemiş net yatırım tutarı 1 milyon TL’nin altında bulunan küçük yatırımcıların öncelikli değerlendirilmesi öngörülüyor. İlk aşamada 1 milyon TL’ye kadar ara ödeme yapılması, bu sınırı aşan tutarların ise nihai tasfiye sürecinde ele alınması planlanıyor.
Kalan Ödemeler Hangi Kaynaklardan Yapılacak?
Tasfiye sürecinde ödemelerin kamu bütçesinden karşılanmaması, fonların varlıkları ve hukuki yollarla geri kazanılacak kaynakların kullanılması esas alınıyor. Ödemeler için öne çıkan kaynaklar şöyle:
Fonların kendi varlıkları: Tasfiyeye alınan 131 fonda bulunan devlet tahvili, hazine bonosu ve para piyasası araçları gibi varlıkların nakde çevrilerek yatırımcılara dağıtılması planlanıyor.
Haksız kazançların geri alınması: Fon piyasasındaki işlemler üzerinden haksız kazanç sağladığı öne sürülen 214 kişi ve şirketin işlemleri takip ediliyor. Paylaşılan bilgilere göre, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) bünyesinde açılan hesaba 9 kişi tarafından yaklaşık 2 milyar TL gönüllü iade yapıldı. Kalan tutarların geri alınması için de hukuki süreç yürütülüyor.
El konulan mal varlıkları: Soruşturma kapsamında sorumlularla bağlantılı olduğu belirtilen kişilerin ve şirketlerin mal varlıklarına yönelik işlemler yapıldı. Hukuken tasfiyesi mümkün olan varlıkların satışından elde edilecek gelirin mağduriyetlerin giderilmesinde kullanılması hedefleniyor.
Yatırımcılar Ana Paralarını Geri Alabilecek mi?
Yatırımcıların yatırdıkları paranın tamamını geri alıp alamayacağı, yatırım yaptıkları fonun türüne ve tasfiye sonunda elde edilecek kaynaklara göre değişebilecek.
Paylaşılan bilgilere göre, tasfiyesi tamamlanan bazı para piyasası fonlarında yatırımcıların ana paralarını koruduğu ve yüzde 1,43 oranında ek nema elde ettiği belirtildi.
Buna karşılık, fiyatları yapay veya fiktif işlemlerle yükseltildiği öne sürülen düşük likiditeli hisselere yatırım yapan fonlarda önemli değer kayıpları yaşandı. Bakanlık açıklamasına dayandırılan bilgilere göre, bu fonlardaki yatırımcılar portföy değerlerinin ortalama yüzde 58’ini geri alabildi.
Bu nedenle, bütün yatırımcıların ana paralarının tamamını alacağına ilişkin kesin bir garanti bulunmuyor. Nihai ödeme miktarı, fonların gerçek varlık değerleri ve tasfiye sonucunda elde edilecek gelirle belirlenecek.
Fon Krizinde Kimlere Ödeme Yapılmayacak?
Fonları zarara uğratan manipülasyonlara katıldığı veya usulsüzlüklerle iş birliği yaptığı tespit edilen kişilerin ödeme kapsamı dışında tutulması öngörülüyor. Bu kişilere ilişkin değerlendirmeler, ilgili soruşturmaların ve hukuki süreçlerin sonuçlarına göre yapılacak.
Diğer yatırımcılar açısından ise ödeme tutarının belirlenmesinde fonun türü, portföydeki varlıkların gerçek değeri ve tasfiye sonucunda elde edilen kaynaklar etkili olacak.
Mağdurlar Tazminat Davası Açabilir mi?
Tasfiye sonunda zararının tamamı karşılanamayan yatırımcıların, sorumluluğu bulunduğu hukuken ortaya konulan kişi veya şirketlere karşı tazminat yoluna başvurması gündeme gelebilir.
Ancak dava açılması, zararın tamamının mutlaka tahsil edileceği anlamına gelmiyor. Sonuç; sorumluluğun hukuken kanıtlanmasına, mahkeme kararlarına ve tahsil edilebilecek mal varlığına bağlı olacak.
Fon krizinde küçük yatırımcıların öncelikli ödeme almasına yönelik düzenlemenin nasıl uygulanacağı ve kalan tutarların hangi takvimle ödeneceği ise kanun teklifinin yasama süreci ile tasfiye işlemlerinin sonuçlarına göre netleşecek.
