banner165

Yeni nesil silah ‘sosyal medya’

Türkiye'deki yangınlar için yapılan küresel yardım çağrılarında kutuplaşmanın izlerinin görüldüğünü söyleyen Alanya HEP Üniversitesi öğretim görevlisi Uluslararası Medya Danışmanı Doç. Dr. Michael Kuyucu, 'Help Turkey' paylaşımının anonim hesaplar tarafından manipüle edildiğini aktardı.

Yeni nesil silah ‘sosyal medya’

Ülkemizde başlayan orman yangınlarının onuncu güne girerken, bugüne kadar birçok söylenti dedikodu ve gerçekliği kanıtlanmamış haber yayıldı. Bu doğrultuda provokasyon, linç girişimleri gibi olayların devam etmesi ise bir hayli paniğe neden oldu. WhatsApp gruplarından araç plakalarının paylaşılıp hedef gösterilmesi, internet siteleri ve bazı gazetelerde ‘yangın uçağı düştü' denilerek yapılan haberler gibi olaylar medyaya yansıdı. Orman yangınları ülkemizde devam ederken sosyal mecralarda birçok kirli bilgi ve hedef gösterme durumu dikkat çekiyor. Yangınların başladığı günden bugüne ‘zehirli su’ ve ‘yangını çıkartan araç’ gibi linç girişimlerine neden olan veya emniyeti boşa uğraştıran birçok yalan haber yayıldı. Bu durum vatandaşlara panik yaşatırken felaket dönemlerinde sosyal medya kullanmanın ne kadar doğru olduğu da tartışıldı. Alanya Posta Medya’ya sanal ortamdaki bilgi kirliliğinin ne olduğunu ve bunun zararlarının nasıl önlenebileceğini Alanya HEP Üniversitesi öğretim görevlisi uluslararası medya danışmanı Doç. Dr. Michael Kuyucu anlattı.

SOSYAL MEDYA ASLINDA BİR SİLAH GİBİ
Sosyal medyada paylaşılan gerçek dışı haberlerin insanların kötü bir psikolojiye neden olduğunu ifade eden Kuyucu, “Sosyal medya konusu gerçekten de son bir kaç yılın en önemli konulardan bir tanesi. Maalesef sosyal medyada her geçen gün yalan haberlerin ya da atmasyon diyebileceğimiz uydurulmuş haberlerin ve bilgilerin arttığını görüyoruz. Tabii ki bu haberlerin içerisinde insanı rencide edici haberler, kurumları aşağılayıcı hatta ve hatta ülkeleri aşağılayıcı paylaşımlar görüyoruz. İnsanlar olmayan bir şeyi olmuş gibi göstererek, insanların panik olmasına, mutsuz olmasına veya durup dururken huzurlarını kaybedip kötü bir psikolojiye girmesine dahi neden olabiliyor. Bu tabii ki çok ciddi bir sıkıntı. Sosyal medya ve dijital medya bir özgürlük alanı olarak adlandırılıyor. 

‘EN AGRESİFİ TWITTER’
Eline cep telefonu alan biri Twitter ya da Facebook hesabı açabiliyor ve o kişi bu tarz manipülatif haberleri genelde Twitter üzerinden yapıyor. Zaten sosyal medyanın en agresif yapısı en yalan gündem oluşturan yapısı Twitter. Elinde bir cep telefonu olan hemen bir şeyleri yazıp paylaşabiliyor. Hatta birazcık gayretle profesyonel bir şekilde trol hesapları da harekete geçirip yalan içerikler paylaşıp yayabiliyor. Bu kişiler diğerleriyle işbirliği yapıp bir anda konuyu gündeme taşıyabilme ve insanların moralini bozabilme yetisine sahip olabiliyor. Dolayısıyla sosyal medyanın artısı olan özgürlük ve etkileşim, aynı zamanda onun en büyük eksisi oluyor. Çünkü bu özgürlük ve etkileşimin suistimal edilmesi sonucunda insanlar yalan gündemlerle bir anda realiteden uzaklaşabiliyor” dedi.

HELP TURKEY PAYLAŞIMININ AMACI
Türkiye'deki yangınlar için ‘Help Turkey’ etiketiyle paylaşılan afişin siyasi bir çatışmanın sonucu ortaya çıktığını fakat çoğunluğun bunu iyi niyetle paylaştığını aktaran Kuyucu, “Ben bunun Türkiye’yi karalamak için ya da Türkiye’ye bir olumsuz imaj için yapıldığını düşünüyorum. Tabi ki bunun doğrusunu bilemeyiz ama bu benim naçizane görüşümdür. Tabii ki bir ülke adına bir kurum adına bir kişi adına ‘Help’ - ‘S.O.S’ gibi bir şeyler yazılıyor ve bu ülke bu kurum, bu kişi gerçek anlamda büyük bir sıkıntıdaysa ve bunu ilgili kurumlarda kabul ediyorsa zaten resmi mecralardan seferberlik ilan edebilir ya da farklı yöntemlerle yardım çağrısı yapılabilir. Bunun doğruluğunu bilemeyiz ama dediğim gibi sanki biraz bu ‘Help Turkey’ paylaşımı işin siyasi boyutunda.  Bu durum Türkiye’de yaşanan kutuplaşmanın bir sonucu olarak bir kutbun diğer bir kutupla olan savaşının sonucudur. Maalesef orman yangınları bizi üzen hepimizin içini yakan bir olaydır. Ben ‘Help Turkey’ paylaşımının Türkiye’yi yurtdışında ya da dünyada veya küresel boyutta küçük düşürmek için yapıldığını düşünüyorum. 

‘PROPAGANDA AMACIYLA PAYLAŞILDI’
En iyimser yönünden düşünecek olursam belki gerçekten de Türkiye’nin yardıma ihtiyacı olduğunu ya da belki de katma değer bir yardım almak amacıyla bu paylaşımın yapıldığını söyleyebiliriz. Bu en iyimser olanı olur ama en realist olanı küresel bir rekabet ortamından dolayı gerçekleşmiş bir paylaşım olabileceğini düşünüyorum. Böyle paylaşımların yapılması çok üzücü bir kişinin veya bir kurumun bir ülkenin gerçekten de yardıma ihtiyacı varsa bunu kendisi resmi olarak söyler. Bir yardım talebi olması gerekiyorsa onu resmi makamlar kendisi ister. İstememesi zaten saçmalık olur dolayısıyla bizim böyle bir yardıma ihtiyacımızın olmadığı ortaya çıkıyor. Aynı durum Yunanistan içinde geçerli İtalya için de. Orda da çok ciddi yangınlar yaşanıyor ve hiç bir ülke çıkıpta ‘Help Greece’ - ‘Help Italy’ gibi paylaşımlar yapmıyor. İşin ilginç tarafı bu ülkelerin hiçbir vatandaşı da böyle paylaşımlar yapmıyor. Bizde daha önce de dediğim gibi işin siyasi boyutundan kaynaklanan bir paylaşım var. Böyle paylaşımlar propaganda yapmak amacıyla veya gündem yaratmak amacıyla yapılıyor” diye konuştu.

SOSYAL MEDYADA SALT BİLGİ
Asparagas haberlerin ve ya propaganda amacıyla paylaşılan içerikleri, doğru bilgi ve doğru haberlerden nasıl ayırt edebileceğimiz sorusuna cevap veren Kuyucu, “Ben bu paylaşımı ilk yapanlara bakıyorum. Genelde retweet yapan veya ilk paylaşan hesaplarda profil fotoğrafları yoksa veya fotoğrafları sembolik profil fotoğraflarsa, anonim hesaplarsa o zaman durup bir düşünürüm. Böyle hesaplar çok var. Yani bütün dünyada var. Bizim bu hesapları ciddiye almamız gerekiyor. Bu hesaplar farklı bölgelerden açılıyor ve bu hesaplar robot yazılımlar sayesinde bir anahtar kelimeyi alıp gündeme taşıyabiliyor ama dediğim gibi bu hesaplar sahte hesaplar anonim hesaplar. Bunu anlamanın yolu fotoğraflarına bakmaktır retweetlerine bakmaktır. Bu hesaplara yapabileceğimiz bir şey yoktur anlamak dışında. Bizim sosyal medya konusunda artık biraz daha dikkatli olmamız gerekiyor. Bizim artık bilinçli olmamız gerekiyor. 

‘HER ÜLKE SOSYAL MEDYADAN GOL YEMİŞTİR’
Bu dünyanın bir sorunu bir belası haline geldi. Her ülkenin sosyal medyadan yediği goller vardır. Bunu her kurum yaşamıştır her insan yaşamıştır. Bu soruna yapabileceğimiz bir şey yoktur çünkü bu konuda henüz küresel bağlamda bir kanun çıkmadı. Bazı ülkeler yapmaya çalıştı. Almanya bu konuda bir şeyler yaptı. Avrupa ülkeleri bir takım yaptırımlar yapıyor ama küresel çapta henüz bir yaptırım uygulanmadı. Tabi bütün sosyal medya platformlarının patronu aslında Amerika Birleşik Devletleri olduğu için, bunun çözüme ulaşması zaman alabilir hatta ulaşmayabilir” ifadelerini kullandı.

SOSYAL MEDYA PLATFORMLARINDA DENETİM
Bunun çözüme ulaşması için devletlerin sosyal medya platformlarıyla işbirliği yapması gerektiğinin altını çizen Kuyucu, “Bence sorunun önüne Twitter bu tarz hesapları kapatırsa geçilir. Bu sosyal medya platformları borsada işlem görüyor ve dolayısıyla sahte veya gerçek, sahip olduğu hesap sayısı onun marka değerini arttırıyor. Dolayısıyla Twitter’ın 100 milyon kullanıcısı var diyelim, o 100 milyonun içinde 30 milyonunun sahte olması Twitter için çokta önemli değil çünkü kullanıcı sayısı arttıkça borsa gördüğü değer de artıyor. Etik açısından daha önce bir uyarı alan Twitter bir zamanlar baya bir kullanıcı temizliği yaptı. Yani buradan şunu anlıyoruz Twitter’da, Facebook’ta bu kullanıcıları anında tespit edip silebilir ama onlarda bu oyunda kendi menfaatlerini düşündükleri için onları tutuyorlar.

‘BU BELKİDE ASLA OLMAYACAK’
Bu konuda devletin denetim yapması gerçekten çok zor. Bunu yapmak için bu sosyal medya platformlarıyla, devletin işbirliği yapması lazım. Çünkü sosyal medya platformlarının merkezi yurtdışında. Daha öncede söylediğim gibi merkez Amerika Birleşik Devletleri’nde. Bunların içinde Gmail’de var Google’da var Hotmail’de var. Devlet denetimi nasıl olabilir, IP adresinin tespiti üzerinden gidilebilir. Dolaylısıyla devletler burada biraz kendi iç kaynaklarından yararlanabilir. Örnek vermem gerekirse Türk Telekom’un IP verilerinden sosyal medya hesaplarına giriş yapıp yapmadığı gibi tespitlerle yapılabilir. Sosyal medya platformlarının tüm dünyada küresel çapta geçerli olan bir yasa ya da bir yaptırımla birlikte, herhangi bir kurumun kişinin ya da devletin söz konusu sosyal medya hesabından kendisine yapılan bir hakaret, yalan gündem söz konusu olduğunda hemen başvurup karşılığında veri alabilmeli. O kişinin yani sahte gündemi yaratan kişinin cezalandırılmasını talep edebilmeli. Bunun için bir yasa lazım ama bu dediğim gibi biraz zaman alacak belki de hiç olmayacak” açıklamasında bulundu.

TEHLİKELİ PAYLAŞIMLAR
Sosyal medyada sıkça paylaşılan ‘yangını çıkaran aracın plakası’ fotoğraflarına da tepki gösteren Kuyucu, “Sosyal medyada paylaşılan araç plakaları ile ilgili de söyleyebileceğim şunlar olur; bunu bir örnekle anlatayım. Bir arabanın plakasını alın kişinin nüfus kâğıdını alın Twitter’dan paylaşın altına da katil yazın. Buyrun size sahte gündem uğraş babam uğraş. O kişi sizde olabilirsiniz o araç sizinde olabilir. Öyle özel bilgilerin paylaşılması sahte gündem yaratmak amacıyla yapılabiliyor. Bu araç plakalarının şüpheli olduğu ve terör bağlantısının olup olamayacağına dair oluşturulan algı yanlıştır. 

‘GELİNEN NOKTA ÇOK FARKLI’
Bu suç kanıtlandı mı kanıtlanmadı mı orasını bilemeyiz ama böyle şeyleri lütfen çok fazla ciddiye almayın. Ben gündemi takip ediyorum ama kendimi paylaşılan içeriklere kaptırmıyorum. Çünkü sosyal medyanın ilk çıktığı noktada çok farklı bir amacı vardı ama geldiği nokta çok farklı. Özellikle Twitter, biraz önce de söylediğim gibi propaganda haberlerinin, gündem yaratmanın çok ciddi olarak yapıldığı bir mecra. Instagram ise biraz daha çok yaşam tarzları üzerinde paylaşım yapılan bir mecra. Instagram biraz daha masum ama oda gündem yaratmayı hedefliyor” diyerek sosyal medya kullanırken yapılması gerekenleri anlattı.

SOSYAL MEDYA’NIN KULLANIMI
Her zaman paylaşılan içeriklere şüpheci yaklaşmak gerektiğini söyleyen Kuyucu, “Gündemi tabii ki takip edelim bu sosyal medya platformlarını tabii ki kullanalım ama lütfen gördüğümüz her şeye inanmayalım ve her şeye şüpheci gözüyle bakalım. Mesela ben sürekli sosyal medyaya bakıyorum ama bakarken acaba bugün kim TT olmuş diyerek gülerek bakıyorum. Zaten gündemi takip edebildiğimiz zaman Twitter’da yaratılan bu trol saldırıları bu sanal sahte gündemleri anlayabiliyoruz. Biz burada bilinçli olmalıyız her paylaşılan iletiye inanmamalıyız. Hatta ben biraz abartacağım ama şunu söylemek istiyorum, hiçbir iletiye inanmayın. Hiçbir paylaşıma inanmayın. Resmi makamlarca yapılmadıkça hiçbir paylaşıma güvenmeyin. Olaya şüpheyle yaklaşın. Ondan sonra kendiniz bu bilgiyi filtreleyin, süzgeçten geçirin. 

‘SOSYAL MEDYA ARTIK MASUM DEĞİL’
Sonra yargıya varın sonra eyleme geçin. Çünkü biz çabuk gaza gelebilen toplumuz. Biz her an gaza gelebiliyoruz ve Twitter’da bir şey gördüğümüz anda hemen onun doğru olduğunu zannedip kendi içimizde sinirlenip hemen cevap yazıp ya da paylaşabiliyoruz. Burada da sahte gündemler bir anda insanların da katkılarıyla gerçeği dönüşebiliyor. Sahte ama yani gerçekmiş gibi algılanabiliyor. Herkes paylaşınca büyük polemiklere neden oluyor. Lütfen sosyal medyaları biraz daha dikkatli ve bilinçli kullanalım ve sosyal medyanın da artık hiçbir şekilde masum olmadığını kötü niyetli insanların eline geçtiği zaman kafasını karıştırabilen bir mecra olduğunu bilelim. Olaya bu şekilde yaklaşalım. Sosyal medyasız olmayalım ama sosyal medyanın da esiri olamayanım. Her zaman sen de bir numara vardır bu sefer neler çeviriyorsun mantığıyla sosyal medyayı kullanalım ve paylaşımlara bakıp dikkatli bir kullanıcı olalım” dedi. -Alkın BİRİCİK
 

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner107

banner169