TBMM Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu'nda kabul edilen kanun teklifi, yükseköğretim sisteminde kapsamlı değişiklikler öngörüyor. Düzenleme; öğrenci affı, sahte tezlere ağır yaptırımlar, öğretim elemanlarına güvenlik soruşturması ve vakıf üniversitelerine yönelik yeni denetim hükümlerini içeriyor.
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu, yükseköğretim sistemini yakından ilgilendiren "Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi"ni kabul etti. Teklif, yasalaşması halinde milyonlarca öğrenci, akademisyen ve yükseköğretim kurumunu etkileyecek önemli düzenlemeleri hayata geçirecek.
2026-2027 Eğitim Yılında Öğrenci Affı
Teklifin en dikkat çeken maddelerinden biri, 2026-2027 eğitim-öğretim yılı için öğrenci affı oldu. Düzenlemeye göre, daha önce benzer bir aftan yararlanmamış olmak şartıyla, yükseköğretim kurumlarından ilişiği kesilen veya kayıt hakkı kazandığı halde kayıt yaptıramayan adaylar, kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren 4 ay içinde başvurmaları halinde eğitimlerine yeniden başlayabilecek.
Fiilen askerlik görevini sürdürenler ise terhis tarihinden itibaren iki ay içinde başvuru yapmaları halinde bu haktan yararlanabilecek.
Kimler Af Kapsamına Girecek?
Öğrenci affı; hazırlık, ön lisans, lisans, lisans tamamlama ve lisansüstü programlarda öğrenim gören veya çeşitli nedenlerle ilişiği kesilen öğrencileri kapsıyor. Üniversiteye yerleşmesine rağmen kayıt yaptıramayan adaylar da düzenlemeden yararlanabilecek.
Af kapsamında üniversitelerine dönen öğrenciler, giriş yaptıkları yılın taban puan şartını sağlamaları halinde eşdeğer programlara yatay geçiş yapabilecek. Ayrıca talep edenler belirlenen açık öğretim programlarına geçiş hakkı elde edebilecek.
Kimler Düzenlemeden Yararlanamayacak?
Teklif kapsamında terör, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu madde imal ve ticareti gibi ağır suçlardan hüküm giyenler öğrenci affından yararlanamayacak.
Terör örgütleriyle bağlantısı nedeniyle ilişiği kesilenler, kayıt sırasında sahte belge kullananlar ve sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler de kapsam dışında bırakıldı.
Ayrıca Polis Akademisi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile Milli Savunma Üniversitesi bünyesindeki harp okulları ve astsubay meslek yüksekokulları bu düzenleme kapsamına alınmadı.
Son Sınıf Öğrencilerine Ek Sınav Hakkı
Azami öğrenim süresini doldurmasına rağmen mezun olamayan son sınıf öğrencilerine başarısız oldukları veya hiç almadıkları dersler için iki ek sınav ya da tekrar hakkı tanınacak.
Teorik derslerini tamamlayan ancak uygulamalı eğitim veya intörnlük sürecini bitiremeyen öğrenciler de eksik eğitimlerini tamamlama imkanına kavuşacak. Düzenleme ara sınıf öğrencilerini kapsamıyor.
Sahte Tez ve Akademik Usulsüzlüklere Ağır Yaptırımlar
Kanun teklifiyle akademik etik ihlallerine yönelik cezalar da önemli ölçüde artırılıyor.
Başkalarına ücretli ya da ücretsiz tez, makale, kitap veya proje hazırlatan ve bunları akademik yükselme ya da unvan kazanmak amacıyla kullananların elde ettikleri unvan ve diplomalar iptal edilecek. Bu fiillere aracılık eden öğretim elemanları ise meslekten çıkarılacak.
Başkaları adına tez veya akademik çalışma hazırlayan ya da aracılık eden kişiler hakkında 5 bin ila 10 bin gün arasında adli para cezası uygulanacak. Bu faaliyeti meslek haline getirenler için cezanın alt sınırı 10 bin gün, üst sınırı ise 20 bin gün olacak.
Yasa dışı şekilde yabancı yükseköğretim kurumları adına eğitim programı açan veya işletenler hakkında 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor. Bu kurumların tanıtımını yapanlar da 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalabilecek.
Öğretim Elemanlarına Güvenlik Soruşturması
Teklif kapsamında yükseköğretim kurumlarında görev alacak öğretim elemanları için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması zorunlu hale getiriliyor.
Bunun yanında emeklilik yaş haddini dolduran öğretim üyeleri, ihtiyaç duyulması halinde Yükseköğretim Kurulu (YÖK) kararıyla 75 yaşını aşmamak kaydıyla ikişer yıllık sözleşmelerle görev yapmaya devam edebilecek.
Vakıf Üniversitelerine Yeni Denetim
Teklif, vakıf üniversitelerinin mali ve idari yapısına ilişkin denetimleri de güçlendiriyor.
Eğitim faaliyetlerini sürdüremeyecek durumda olduğu tespit edilen vakıf üniversitelerinin faaliyet izinleri geçici olarak durdurulabilecek veya tamamen kaldırılarak aynı ildeki garantör devlet üniversitesine devredilebilecek.
Kendi hastanesi bulunmayan vakıf tıp fakültelerine ise gerekli şartları yerine getirmeleri için 30 ay ek süre tanınacak.
Disiplin Süreçleri Yeniden Düzenleniyor
Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda disiplin soruşturmalarına ilişkin usuller yeniden belirlendi.
Soruşturma kapsamındaki kişilere yöneltilen iddialar açık şekilde bildirilecek, savunma için en az 7 günlük süre verilecek. İlgili kişiler, savunmalarını hazırlamadan önce soruşturma dosyasını inceleyebilecek.
Kahramanmaraş'taki Üniversitenin Adı Değişiyor
Teklif kapsamında Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi'nin adı "İstiklal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi" olarak değiştiriliyor.
Üniversitenin bazı akademik birimleri Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi'ne devredilecek. Kurumun yeni yapılanması havacılık, bilgisayar ve mühendislik alanlarına odaklanacak. Geçiş sürecinin 2025-2026 eğitim-öğretim yılı sonunda tamamlanması planlanıyor.
