Antalya’nın Manavgat ilçesinde Side ve Sorgun sahillerinde uygulanan kırmızı LED aydınlatma sistemi, caretta caretta yavrularının denize ulaşmasında önemli sonuç verdi. AEDAŞ ve DEKAFOK iş birliğiyle yaklaşık 1 kilometrelik sahil bandında gerçekleştirilen dönüşüm sayesinde 95 yuvadan çıkan 5 bin 500’den fazla yavru deniz kaplumbağası güvenli şekilde denizle buluştu.
Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş. (AEDAŞ) ile Kıyı Koruma Derneği (DEKAFOK) tarafından hayata geçirilen uygulamada, deniz kaplumbağalarının doğal yönelimlerini bozabilen sarı ve beyaz ışıkların yerine kırmızı LED aydınlatmalar kullanıldı.
Uygulamanın ilk sezonunda elde edilen sonuçların ardından AEDAŞ ve DEKAFOK arasında deniz kaplumbağalarının yaşam alanlarının korunmasına yönelik koruma protokolü imzalandı.
5 BİNDEN FAZLA YAVRU DENİZE ULAŞTI
Side ve Sorgun sahillerinde ilkbahar aylarında devreye alınan kırmızı LED sistemiyle, yumurtadan çıkan yavru kaplumbağaların yapay ışıklar nedeniyle yönlerini kaybetmesinin önüne geçilmesi hedeflendi.
Yaklaşık 1 kilometrelik sahil bandındaki aydınlatmaların kırmızı LED sistemine dönüştürülmesiyle 95 yuvadan çıkan 5 bin 500’den fazla caretta caretta yavrusunun denize ulaşmasına katkı sağlandı.
Uygulamada yol ve bölge aydınlatma standartları da gözetilirken, ilgili kamu kurumlarından alınan özel izinler doğrultusunda trafik ve sürüş güvenliği kriterleri dikkate alındı.
İNSAN VE DOĞAYI BULUŞTURAN MODEL
DEKAFOK Başkanı Seher Akyol, uygulamanın insan yaşamının ihtiyaçları ile doğal yaşamın korunmasını bir araya getiren örnek bir çalışma olduğunu söyledi.
Akyol, kırmızı LED uygulaması sayesinde bu sezon 5 bin 500’den fazla caretta caretta yavrusunun güvenli şekilde denize ulaşmasına katkı sağlandığını belirterek, deniz kaplumbağalarında her 1000 yavrudan yalnızca birinin erginliğe ulaşabildiğine dikkat çekti.
2025 yılından bu yana sürdürülen görüşmelerin ardından uygulamanın nisan ayında hayata geçirildiğini aktaran Akyol, sahadan elde edilen sonuçların bilimsel ve doğru planlanan çalışmaların doğanın korunması ile insan yaşamının ihtiyaçlarını bir arada gözetebileceğini gösterdiğini ifade etti.
İmzalanan koruma protokolüyle uygulamanın gelecek yıllarda da sürdürülmesinin ve farklı kıyı bölgelerine örnek olmasının hedeflendiği belirtildi.
AYDINLATMA KALDIRILMADI, RENGİ DEĞİŞTİRİLDİ
AEDAŞ Genel Müdürü İlkay Baydar ise projenin temel amacının sahil hattındaki aydınlatma ihtiyacını ortadan kaldırmadan, kullanılan ışığın niteliğini değiştirerek çözüm üretmek olduğunu söyledi.
Baydar, beyaz ışığın caretta caretta yavrularının doğal yönlerini kaybetmesine neden olabildiğini belirterek, kırmızı LED uygulamasıyla hem ulaşım ve sürüş güvenliğinin korunmasının hem de deniz kaplumbağalarının doğal yaşamının desteklenmesinin amaçlandığını ifade etti.
Uygulamanın ilk sezonunda elde edilen sonuçların ardından çalışmanın koruma protokolüyle sürdürülebilir bir modele dönüştürüldüğü kaydedildi.
BEYAZ IŞIK YERİNE KIRMIZI LED
Deniz kaplumbağaları, yumurtadan çıktıktan sonra denize ulaşmak için doğal ışık kaynaklarından yararlanıyor. Yapay ve parlak ışıklar ise yavruların yönlerini şaşırarak deniz yerine karaya yönelmelerine neden olabiliyor.
Karaya yönelen yavrular, yuvalama alanlarından uzaklaşarak yaşamlarını tehdit eden koşullarla karşılaşabiliyor. Kırmızı LED aydınlatma sistemi ise yapay ışığın bu olumsuz etkisini azaltmayı amaçlıyor.
DEKAFOK ve AEDAŞ iş birliğiyle Manavgat’ın Side ve Titreyengöl-Sorgun sahillerinde yürütülen çalışma kapsamında klasik aydınlatma armatürleri özel kırmızı LED armatürlerle değiştirildi. Böylece sahildeki aydınlatma ihtiyacı korunurken, caretta caretta yavrularının doğal yönelimlerinin mümkün olduğunca desteklenmesi hedeflendi.
