Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, TÜİK tarafından açıklanan Temmuz 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi’ni (Tarım-GFE) değerlendirdi. Çandır, temmuz ayında tarımsal girdi fiyatlarında aylık ve yıllık artışların uzun dönem ortalamalarının altında kaldığına dikkat çekti.
Çandır’ın değerlendirmesine göre Tarım-GFE, temmuz ayında aylık bazda yüzde 0,2 yükseldi. Yıllık artış ise yüzde 27,62 olarak gerçekleşti.
TEMMUZ AYINDA DİKKAT ÇEKEN RAKAMLAR
Temmuz ayındaki yüzde 0,2’lik aylık Tarım-GFE artışının, endeksin hesaplanmaya başladığı 2015 yılından bu yana temmuz ayları içerisindeki en düşük artış olduğunu belirten Çandır, 10 yıllık temmuz ortalamasının yüzde 2,43 seviyesinde bulunduğunu söyledi.
Yıllık yüzde 27,62’lik artışın da son 10 yılın temmuz ayları ortalaması olan yüzde 33,68’in altında kaldığını belirten Çandır, Tarım-GFE’nin yıllık değişiminin son 6 yılın temmuz değerlerinin de altında gerçekleştiğini kaydetti.
Çandır, uzun dönem ortalamaları dikkate alındığında hem aylık hem de yıllık bazda daha düşük bir artış tablosunun ortaya çıktığını ifade etti.
ENERJİDE ARTIŞ, GÜBREDE DÜŞÜŞ
Tarım-GFE’nin alt kalemlerinde temmuz ayında farklı yönlerde hareketler görüldü.
Aylık bazda tohum fiyatları yüzde 0,74, enerji yüzde 4,82, ilaç yüzde 1,31 ve diğer kalemler yüzde 1,47 arttı. Buna karşılık gübre fiyatlarında yüzde 3,16, veteriner hizmetlerinde yüzde 1,05 ve yemde yüzde 1,64 düşüş kaydedildi.
Yıllık değişimlerde ise tohum yüzde 29,92, enerji yüzde 30,04, gübre yüzde 33,07, ilaç yüzde 22,69, veteriner hizmetleri yüzde 22,70, yem yüzde 26,89 ve diğer kalemler yüzde 32,96 arttı.
Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler grubunda ise aylık artış yüzde 1,48, yıllık artış yüzde 20,53 oldu.
TARIM-ÜFE YÜZDE 18,81 ARTTI
Ali Çandır, tarımsal üretici fiyat endeksi Tarım-ÜFE verilerine de dikkat çekti. Temmuz ayında Tarım-ÜFE’nin aylık yüzde 2,31 yükseldiğini hatırlatan Çandır, bu oranın geçmiş 15 yılın temmuz ayları ortalaması olan yüzde -0,23’ün oldukça üzerinde bulunduğunu belirtti.
Tarım-ÜFE’nin yıllık artışı ise yüzde 18,81 olarak açıklanmıştı. Çandır, bu oranın geçmiş 15 yıllık yüzde 27,1’lik ortalamanın altında kaldığını söyledi.
Çandır, tarımsal üretici fiyatlarındaki yıllık artışın, aynı dönemdeki tarımsal girdi maliyetlerinin uzun dönem ortalaması olan yüzde 33,68’in altında kalmasının üreticilerin karşı karşıya kaldığı maliyet baskısını ortaya koyduğunu ifade etti.
ÜRETİCİ ENFLASYONUNDA YÜKSELİŞ
Tarım sektörünü doğrudan ve dolaylı etkileyen diğer üretici fiyat göstergelerine de değinen Çandır, yurt dışı üretici fiyat endeksinin (YD-ÜFE) temmuz ayında aylık yüzde 2,51, yıllık yüzde 29,67 arttığını belirtti.
YD-ÜFE’nin uzun dönem ortalamalarının aylık yüzde 1,71, yıllık yüzde 27,82 olduğunu aktaran Çandır, temmuz verilerinin bu ortalamaların üzerinde gerçekleştiğine işaret etti.
Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) ise temmuz ayında aylık yüzde 1,52, yıllık yüzde 27,83 arttı. Üretici düzeyindeki gıda fiyatlarında aylık artış yüzde 0,47, yıllık artış yüzde 33,41 oldu.
Çandır, söz konusu verilerin tarıma dayalı imalat sanayisindeki fiyat artışlarının temmuz ayında tarımsal üretici fiyatlarından daha yüksek seyrettiğini gösterdiğini belirtti.
GIDA ENFLASYONU YÜZDE 37,52
Tüketici tarafındaki verilere de değinen Çandır, TÜFE’nin temmuz ayında aylık yüzde 1,78, yıllık yüzde 31,75 arttığını aktardı.
Gıda enflasyonu ise aynı dönemde aylık yüzde 1,61, yıllık yüzde 37,52 olarak açıklandı. İşlenmemiş gıdada yıllık artış yüzde 39,69’a ulaşırken, yaş meyve ve sebze fiyatlarında yıllık artış yüzde 41,84 oldu. Bu gruptaki aylık artış da yüzde 5,39 olarak gerçekleşti.
Çandır, tarım sektörünün dezenflasyon sürecine üretim ve tedarik tarafında katkı sunduğunu belirterek, tarımsal üretici fiyatlarındaki yıllık artışın tüketici enflasyonunun altında kalmasına dikkat çekti.
ATB Başkanı Çandır, tarımsal tedarik ve ürün piyasalarındaki fiyat artışlarının tüketici enflasyonundan daha düşük seyretmesinin, tarım politikaları oluşturulurken dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
