Antalya’da son haftalarda etkili olan şiddetli yağış, sel, dolu ve hortum nedeniyle çok sayıda sera zarar görürken, sebze fiyatlarında beklenen artış yaşanmadı. Yayla seralarında üretimin devam etmesi ve sahil kesiminde yeni sezon hasadının başlamasıyla domates ve biber başta olmak üzere birçok sebzenin fiyatı son bir haftada yüzde 10 ila 20 arasında geriledi.
Türkiye’nin önemli örtü altı sebze üretim merkezlerinden Antalya’da, afetlerin tarımsal üretime verdiği zarara rağmen hale gelen ürün miktarının artması fiyatları aşağı çekti. Özellikle domates ve biberde yaşanan düşüş, Antalya Toptancı Hali’ndeki fiyatlara da yansıdı.
Antalya’da Seralar Zarar Gördü
Antalya’nın Kaş, Demre, Kumluca ve Finike ilçelerinde şiddetli yağışlar nedeniyle çok sayıda sera su altında kaldı. Manavgat’ta dolu ve hortum etkili olurken, Aksu ve Serik ilçelerinde de kuvvetli yağışlar tarım alanlarında zarara yol açtı.
Demre’nin Çevreli ve Üçağız mahallelerinde sel nedeniyle seralar zarar gördü. Manavgat’ta ise 381 dekar tarım alanı doludan, 10 bin 540 metrekare sera alanı hortumdan etkilendi.
Afetlerin ardından sebze üretiminin azalması ve fiyatların yükselmesi beklenirken, piyasada farklı bir gelişme yaşandı. Üretimin iki ayrı bölgede aynı anda devam etmesi, fiyatların gerilemesinde etkili oldu.
Yayla ve Sahil Seralarında Hasat Sürüyor
Antalya’da sebze üretimi yıl boyunca farklı rakımlardaki seralarda devam ediyor. Yaz aylarında yayla bölgelerinde yoğunlaşan üretim, sonbahar ve kış aylarında sahil kesimindeki seralara kayıyor.
Bu yıl hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi nedeniyle yayla seralarında üretim beklenenden uzun sürdü. Sahil kesimindeki seralarda da yaklaşık 15-20 gün önce yeni sezon hasadı başladı.
Böylece yayla ve sahil bölgelerinden aynı dönemde piyasaya ürün gelmeye başladı. Muğla’nın Fethiye ve Ortaca ilçelerinde de üretimin devam etmesi, sebze arzını artırarak fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturdu.
Domates ve Biber Fiyatları Geriledi
Antalya Büyükşehir Belediyesi Toptancı Hali’nin 4 Kasım tarihli günlük fiyat listesine göre sebzelerde çeşit ve kaliteye bağlı olarak farklı fiyatlar oluştu.
Domatesin kilogramı 25 ile 100 lira arasında işlem görürken, standart domates 25-55 lira, salkım domates ise 50-100 lira aralığında fiyatlandı.
Biber çeşitlerinde kaydedilen fiyatlar şöyle oldu:
-
Dolmalık biber: 35-50 TL
-
Çarliston biber: 80-150 TL
-
Kapya biber: 45-95 TL
-
Sivri biber: 30-60 TL
Sektör temsilcileri, son bir haftada domatesin kilogram fiyatında yaklaşık 20 lira, biber çeşitlerinde ise 10-15 lira düşüş yaşandığını belirtti.
Üretici Düşen Fiyatlardan Endişeli
Antalya Toptancı Hal Yaş Sebze ve Meyve Komisyoncuları Derneği (ANTKOMDER) Başkanı Nevzat Akcan, sahil kesimindeki seralarda hasadın başlamasıyla piyasadaki ürün miktarının arttığını söyledi.
Yayla üretimindeki azalma nedeniyle bir süre önce domates fiyatlarının yükseldiğini belirten Akcan, yeni sezon ürünlerinin piyasaya girmesiyle fiyatların gerilediğini ifade etti.
Akcan, domatesin halde 50, 60, 70 ve 80 liraya kadar yükseldiğini, yeni sezon hasadının artmasıyla fiyatın 25 liraya kadar indiğini belirterek, mevcut seviyelerin üretici açısından zarar anlamına gelebileceğini dile getirdi.
Tarım sektöründe üretim maliyetlerinin ciddi şekilde yükseldiğine dikkat çeken Akcan, özellikle işçilik, mazot ve enerji giderlerinin üreticiyi zorladığını söyledi.
Halde 25 Lira, Markette 75 Lira
Hal fiyatları ile market raflarındaki fiyatlar arasındaki fark da üretici ve tüketicinin gündeminde yer alıyor.
Nevzat Akcan, Antalya halinde 25 liraya satılan domatesin İstanbul veya Ankara gibi şehirlere ulaştırılmasında nakliye ve diğer giderlerin önemli maliyet oluşturduğunu belirtti. Akcan, bazı marketlerde halde 25 lira olan domatesin 75 liraya kadar satılabildiğini ifade etti.
Nakliye, işçilik ve ürün kayıplarının perakende fiyatlarına yansıdığını belirten Akcan, marketlerde satılamayan ürünlerin de maliyet hesabına dahil edildiğini söyledi.
Sebze Fiyatları Daha Da Düşebilir
Yeni sezon hasadının artmasıyla sebze fiyatlarında gerilemenin devam edebileceği değerlendiriliyor. Ancak ihracat pazarlarında yaşanan sorunlar da üretici ve komisyoncuların endişelerini artırıyor.
Komisyoncu Selahattin Yılmaz, yağışların ardından fiyatların yükselmesini beklediklerini ancak üretimin devam etmesi nedeniyle özellikle biber fiyatlarının gerilediğini söyledi.
Yılmaz, geçen yıl aynı dönemde yayla domatesi üretiminin hava koşulları nedeniyle erken sona erdiğini, bu yıl ise yaylalarda hasadın devam etmesinin piyasaya daha fazla ürün girmesini sağladığını belirtti.
Selin Etkisi Bir Ay Sonra Hissedilebilir
Sel ve aşırı yağışların üretime etkisinin henüz tamamen ortaya çıkmadığına dikkat çeken Yılmaz, özellikle biber üretiminde önümüzdeki haftalarda sorun yaşanabileceğini ifade etti.
Kumluca gibi biber üretiminin yoğun olduğu bölgelerde aşırı nem ve yağışın bitkilere verdiği zararın zaman içinde ortaya çıkabileceğini belirten Yılmaz, henüz küçük olan ürünlerin etkilenmesi halinde yaklaşık bir ay sonra piyasada ürün azlığı yaşanabileceğini söyledi.
Bu nedenle mevcut fiyat düşüşünün ilerleyen dönemde tersine dönebileceği değerlendiriliyor.
İhracat Sorunları Fiyatları Etkiliyor
Sebze fiyatlarındaki gerilemede ihracat pazarlarında yaşanan sıkıntılar da etkili oluyor. Selahattin Yılmaz, özellikle Ukrayna’ya yönelik sevkiyatlarda nakliye sorunlarının ihracatçıların ürün alımını zorlaştırdığını belirtti.
Karadeniz üzerinden yapılan deniz taşımacılığında savaş nedeniyle yaşanan sorunların sevkiyat maliyetlerini artırdığını ifade eden Yılmaz, daha önce 4-5 bin dolar seviyesinde olan bazı nakliye giderleri için bugün 10 bin doların üzerinde rakamların konuşulduğunu söyledi.
İhracattaki aksaklıkların iç piyasada ürün miktarını artırabildiğini belirten sektör temsilcileri, üretim maliyetleri yükselirken sebze fiyatlarının gerilemesinin çiftçiyi zor durumda bıraktığına dikkat çekiyor.
