Emekli maaşlarında yapılabilecek düzenlemeler arasında uzun süredir tartışılan seyyanen zam seçeneğine ilişkin beklentiler değişiyor.
Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş, Ankara'daki gelişmelere ilişkin değerlendirmesinde, bütün emeklilere 10 bin veya 15 bin TL tutarında eşit artış yapılmasının bütçe açısından uygulanabilir görünmediğini ifade etti.
Karakaş'a göre bu nedenle sabit tutarlı zam yerine emekli aylıklarına belirli oranlarda refah payı eklenmesi seçeneği ağırlık kazanıyor.
Ancak söz konusu formüller henüz resmî bir karara dönüşmedi. Emeklilere verilecek ilave artışın kapsamı ve oranı konusunda kesinleşmiş bir düzenleme bulunmuyor.
Prim Gününe Göre Maaş Farkı Oluşabilir
Yeni düzenleme tartışmalarının merkezinde, farklı sürelerde prim ödeyen emeklilerin aynı taban aylığı alması bulunuyor.
Karakaş, 10 yıl prim ödemiş bir kişiyle 25 yıl çalışarak prim yatırmış bir emeklinin aynı en düşük aylıkta buluşmasının sosyal güvenlik sisteminde adalet sorununa yol açtığını savundu.
Özellikle 9 bin gün prim ödeyen Bağ-Kur emeklileri için farklı bir iyileştirme yapılması gerektiğini belirten Karakaş, olası artışlarda prim ödeme süresi ve prime esas kazancın dikkate alınmasını önerdi.
Bu yaklaşımın benimsenmesi halinde, en düşük emekli aylığını alan herkes için aynı tutarda artış uygulanması yerine prim geçmişine göre farklılaşan bir sistem gündeme gelebilir.
En Düşük Emekli Maaşı Ne Kadar Olacak?
Karakaş'ın paylaştığı tahminlerde SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yaklaşık yüzde 10, memur ve memur emeklileri için ise yaklaşık yüzde 8 oranında yasal artış beklentisi yer aldı.
Karakaş, ek iyileştirme yapılması durumunda prim gün sayısı yüksek bazı emeklilerin aylıklarının 30 bin TL'nin üzerine çıkabileceğini de öne sürdü.
Buna karşılık daha kısa süre prim ödemiş kişilerin aynı seviyeye ulaşamayabileceğini belirtti.
Çalışan Emekliler İçin Ayrı Zam Olacak mı?
Tartışılan seçeneklerden biri de çalışan ve çalışmayan emeklilere farklı uygulamalar getirilmesi.
Karakaş, bu ayrımın kayıt dışı çalışmayı teşvik edebileceği görüşünde. Çalışmayan emeklilere farklı avantajlar sağlanmasının bazı kişileri kayıtlı istihdamdan uzaklaştırabileceğini ve sigorta primi gelirlerini azaltabileceğini savundu.
Ekonomik açıdan dezavantajlı emeklilerin desteklenmesine karşı olmadığını belirten Karakaş, bu tür yardımların emekli aylığı hesaplama sistemi yerine sosyal yardım mekanizmaları üzerinden yürütülmesini önerdi.
Yaş Kriterine Karşı Çıktı
Emekli maaşlarının belirlenmesinde yaşın temel ölçüt haline getirilmesini de eleştiren Karakaş, çalışma süresi ve ödenen primlerin esas alınması gerektiğini vurguladı.
50-55 yaş grubundaki emeklilerin de önemli aile ve geçim giderleriyle karşı karşıya olabileceğine dikkat çekerek yalnızca yaş üzerinden maaş farklılaştırılmasının yeni eşitsizlikler doğurabileceğini ifade etti.
Emekli maaşlarına ilişkin nihai artış oranları ve olası refah payı düzenlemeleri ise resmî kararların açıklanmasıyla netleşecek.
En düşük emekli aylığı için verilen 23 bin 552 TL tutarı üzerinden yüzde 10'luk artış hesaplandığında ortaya çıkan tablo şöyle:




