Maliye Bakanlığı son dönemde, kayıt dışı ile mücadele kapsamında çok sayıda, yeni düzenlemeyi hayata geçirmeye çalışıyor. Şuan için çok konuşulan konulardan birisi 1 Ekim 2025 itibari ile yürürlüğe girmesi beklenen yeni uygulama.
Yeni uygulamaya göre, artık Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı Vergi Denetim Kurulu (VDK) Başkanlığı, Vergi mükelleflerinin sahte ve muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanması konusunda “bilmeden kullandım” ifadesini dikkate almayacak. Mükellef hakkında hem savcılığa duyuru (mükellefler üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası alabilecektir.) yapacak hem de zıyaa uğratılan verginin üç katı ceza uygulayacaktır.
Uygulamanın 1 Ekim’den önceki tek farkı, “bilmeden kullandım” açıklamasının kabul edilmemesi. Aslında sorun tam da bu. Sorunu tam olarak anlayabilmemiz adına, "sahte ve muteviyatı itibari ile yanıltıcı belge" ne demek onu biraz açmak gerekir.
Sahte ve muteviyatı itibari ile yanıltıcı belge; gerçekte olmayan, bir olaya ilişkin belge düzenlenmesi düzenlenen belgenin kullanılması; gerçek bir muamele veya duruma dayanmakla birlikte bu muamele veya durumu mahiyet veya miktar itibarıyla gerçeğe aykırı biçimde yansıtan belge olarak tanımlanabilir.
Örneğin;
- Hiçbir alış verişin olmadığı ancak faturanın düzenlenip kullanıldığı bir durumda hiç şüphe yok. Zaten bu tür faturaların için 1 Ekim öncesi ve sonrası arasında pek bir fark da yok.
- Otel inşaatınız var, bin adet mutfak masası aldınız ödemesini havale yaptınız, ancak e- faturanın sisteme düştüğünde fark ettiniz ki 2 bin adet örneğin çimento olarak düzenlenmiş, veya 3 bin adet masa, ya da 3 bin 500 adet sandalye olarak fatura düzenlenmiş.
Buradaki herhangi bir alış verişin olmadığı belgenin sahte olduğu bariz olan durumlarda zaten kaçakçılık suçu ve sonuçları arasında bir fark yok. Ancak diğer örneklerde uygulamada ciddi sıkıntılar doğurabilecek gibi. Zaman zaman karşılaştığımız vakalarda, alış verişe göre tam ve uygun olarak düzenlenen faturalar, yani örneğimizde olduğu gibi, 2 bin adet masa aldığımız firmadan tam ve doğru olarak 2 bin adet masa faturası elektronik fatura sistemine düşse bile, düzenleyen firmanın buna paralel olarak;
- Böyle bir alışı buna ilişkin belgesi yoksa;
- Böyle bir üretim tesisi yoksa,
- Buna paralel çalışanı yoksa,
- Ya da bunların hepsi var ancak beyannamelerine bu faturaları dahil etmiyorsa, ya da hiç beyanname vermiyorsa,
Bu belgelerin Uygulamada çoğu zaman ‘’sahte ve muteviyatı itibari ile yanıltıcı belge’’ olarak kabul edilip, cezai işlemlerin yapıldığı görülmektedir. Açıkçası da yukarıdaki sıralanan bu durumları sizin ya da başkasının, örneğin mali müşavirinizin sorgulayabileceği bir sistem de yok. (Her şeyden önce KVKK buna izin vermiyor.)
Siz her ne kadar, masaların sevkiyatını, kamera kayıtlarını, ödemelerin dekontlarını, nakliye yapan kamyonları görüntülerini de ibraz etseniz, bu belgenin vergisel sonuçları açısından ‘’sahte ve muteviyatı itibari ile yanıltıcı belge’’ olmadığını ispatlayamaya bilirsiniz. 1 Ekim’den önce bu tür durumlarda, inceleme elemanları bilmeyerek kullanıldığını kabul ediyorken, 1 Ekim itibari ile 3-8 yıl arası hapis cezasına kadar giden yolu açılmış olacaktır.
Değinmek istediğim başka bir konu da, bu değişiklik ve uygulamaların yürürlüğünü kim takip edecek. Mükelleflerin bunlardan yeterince bilgisi, bu analizleri yapabilecek kabiliyeti var mı?
Aslında asıl konu ülkemizde her şeyin asgari şartları varken, vergi mükellefi olmanın hiçbir asgari şartı yok. Eğitimi yok. Belki de asıl problem buradan başlıyor.
Her şey, şirket kurarken, pasaportun Türkçe tercümesi ve bir vergi numarası yeterli iken, (Dil bilmenize bile gerek yok iken.) aynı şirketi tasfiye etmeye bunların yeterli olmaması tadında ilerliyor. (Her hangi bir yabancı ülke vatandaşı, istediği sermayede şirket kurabiliyor, ancak tasfiye edemiyor, çünkü tasfiye memuru Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak zorunda)
Dünyaya paralel olarak ülkemizdeki her şeyin elektronik ortama taşındığı düzende, (Belgelerin, denetimin, kontrolün) Özellikle KOBİ niteliğindeki küçük işletmelerin sahiplerini (esnafları) bu elektronik ortama, aynı paralellikte taşıyabiliyor muyuz?
