Araştırma, hayvan davranışlarının volkanik hareketlilikle ilişkili olup olamayacağına ilişkin önemli veriler ortaya koyarken, bilim insanları bu davranışların arkasındaki mekanizmanın henüz kesin olarak açıklanamadığını belirtiyor.
Araştırma Etna’nın eteklerinde başladı
Max Planck araştırmacısı Martin Wikelski ve ekibi, 2011 yılında Etna Yanardağı’nın kuzey yamaçlarında hayvanların doğal afetlerden önce davranış değiştirip değiştirmediğini incelemeye başladı.
Bölgede uzun yıllardır hayvancılık yapan çobanların, yaklaşan doğal değişimleri keçilerin davranışlarından fark ettiklerini söylemesi üzerine araştırmacılar özellikle bu hayvanlara odaklandı.
Keçilere GPS konumlarını ve hareketlerini takip edebilen cihazlar takılarak uzun süreli veri toplandı.
Büyük patlamadan 6 saat önce hareketlilik
Çalışmadaki en dikkat çekici örneklerden biri 4 Ocak 2012’de kaydedildi. Keçilerin hareketlerinde olağan dışı bir artış tespit edildi.
Araştırmacıların verileri, hayvanlardaki belirgin hareket değişiminin Etna’daki güçlü patlamadan yaklaşık altı saat önce gerçekleştiğini gösterdi. Yanardağdaki büyük patlamanın ise aynı gün yaklaşık 22.20’de başladığı belirtildi.
Keçilerin birbirlerinden bağımsız olmalarına rağmen benzer zamanlarda huzursuzlaşması araştırmacıların dikkatini çekti.
27 volkanik olay incelendi
Araştırma tek bir patlamayla sınırlı tutulmadı. Yaklaşık iki yıllık süreçte 27 volkanik olay incelendi.
Çalışmaya 17 keçi ve 4 koyun dahil edildi. Büyük patlamalardan önce hayvanların daha fazla hareket ettiği, koştuğu, alışılmadık davranışlar sergilediği veya ağaç ve çalıların altına saklandığı gözlendi.
Araştırmacılar, normal dönemlerdeki hareketlerle patlama öncesindeki davranışları karşılaştırdı. Çalışma dönemindeki yedi büyük patlamanın, hayvanların hareket verileri kullanılarak geriye dönük biçimde ayırt edilebildiği belirtildi.
Keçiler neyi algılıyor?
Araştırmanın en önemli soru işaretlerinden biri ise hayvanların volkanik faaliyeti nasıl fark ettiği.
Volkan izleme cihazları bazı küçük hareketleri kaydetmiş olsa da bunların yaklaşan büyük patlamanın şiddetini önceden göstermediği aktarıldı. Buna karşılık keçilerin hareket verilerinde büyük patlamadan saatler önce belirgin değişiklikler görüldü.
Bilim insanları, hayvanların bu değişimleri hangi fiziksel veya çevresel sinyaller aracılığıyla algıladığını henüz kesin olarak ortaya koyabilmiş değil.
İstanbul’daki depremlerle doğrudan bağlantı yok
Prof. Dr. Levent Kurnaz’ın gündeme taşıdığı Etna araştırması, hayvan davranışlarının doğal afetlerle ilişkisine dair bilimsel bir çalışmayı ortaya koyuyor. Ancak Etna’daki bulguların İstanbul ve Marmara’daki mikrodeprem hareketliliğinin gelecekteki bir depremi haber verdiği anlamına gelmediği belirtiliyor.
Araştırmanın konusu volkanik hareketlilik öncesindeki hayvan davranışları olurken, hayvanların davranışlarından Marmara’daki olası bir depremin zamanı veya büyüklüğü konusunda sonuç çıkarmak mümkün değil.
