Devlet memurlarında 1 Ekim 2008 sonrası yürürlüğe giren sosyal güvenlik sistemi, emeklilik maaşlarında dikkat çeken farkları gündeme getirdi. Özgür Erdursun, aynı görev ve maaş seviyesindeki memurlar arasında ciddi emekli aylığı farklılıkları oluşabildiğini belirtti. Uzman değerlendirmelerine göre, 2008 sonrası göreve başlayan memurlar daha düşük emekli maaşı riskiyle karşı karşıya bulunuyor.
İKİ FARKLI SİSTEM
30 Eylül 2008 öncesinde memur olanlar, 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamında değerlendiriliyor. Bu grupta emekli maaşı; derece, kademe, ek gösterge ve makam tazminatı gibi unsurlara göre hesaplanıyor.
1 Ekim 2008 sonrası göreve başlayan memurlar ise 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na tabi tutuluyor. Bu sistemde hesaplama ağırlıklı olarak prime esas kazanç üzerinden yapılıyor.
ESAS KAZANÇ NE
Uzmanlara göre temel problem, memur maaşındaki birçok ödemenin SGK prime esas kazancına tam olarak yansımaması. Özellikle ek ödemeler ve bazı tazminatların prime dahil edilmemesi nedeniyle SGK’ya bildirilen kazanç düşük kalabiliyor.
Bu durum, çalışanların aktif görevde yüksek maaş almasına rağmen emeklilikte daha düşük aylıklarla karşılaşmasına yol açıyor.
75 BİN TL MAAŞA 20 BİN EMEKLİ AYLIĞI
Özgür Erdursun’un verdiği örneğe göre kamuda görev yapan ve yaklaşık 75 bin TL maaş alan bir psikolog, 5510 sayılı sisteme tabi olduğu için yaklaşık 20 bin TL seviyesinde emekli aylığı alabiliyor.
SGK’ya bildirilen prime esas kazancın yaklaşık 42 bin 839 TL seviyesinde kaldığı belirtilirken, bu durumun emeklilik maaşını doğrudan etkilediği ifade ediliyor.
ÖZEL SEKTÖR AVANTAJI
Uzman değerlendirmelerine göre yüksek prime esas kazanç bildirilen özel sektör çalışanları, bazı durumlarda devlet memurlarından daha yüksek emekli maaşı alabiliyor.
Aynı gelir düzeyindeki özel sektör çalışanlarının emekli aylığının daha yüksek seviyelere ulaşabileceği belirtilirken, mevcut sistemin yeni memurlar açısından uzun vadeli gelir kaybı oluşturabileceği değerlendiriliyor.
İKRAMİYE VE SİGORTA UYARISI
Emeklilik ikramiyesi konusunda da dikkat çeken uyarılar yapıldı. Yaklaşık 15 yıllık hizmet süresi bulunan kamu çalışanlarının önemli seviyede emekli ikramiyesi hakkı elde edebildiği belirtilirken, memuriyetten ayrıldıktan sonra kısa süreli farklı sigorta kollarında çalışmanın bazı hak kayıplarına neden olabileceği ifade edildi.
Ayrıca 2008 sonrası memurların Emekli Sandığı kapsamında isteğe bağlı iştirakçi primi ödeme hakkının bulunmadığına dikkat çekildi.
