Türk havacılık tarihinin önemli uçaklarından Nu.D-36, 90 yıl aradan sonra yeniden gökyüzüyle buluştu. Nuri Demirağ'ın 1936 yılında ürettiği eğitim uçağının uçabilir replikası, 8 aylık çalışmanın ardından Eskişehir'in Sivrihisar ilçesinde ilk test uçuşunu başarıyla gerçekleştirdi.
Nu.D-36 için 8 aylık çalışma
Sivrihisar Havacılık Kulübü Derneğinin “Kültür Havacılığı Projeleri” kapsamında başlattığı çalışmada, Nu.D-36'nın uçabilir replikası sıfırdan inşa edildi.
Akrobasi pilotu Ali İsmet Öztürk liderliğindeki 11 kişilik Mach Teknik ekibi, uçağın yapımında döneme ait fotoğraflar ile ulaşılabilen sınırlı teknik verilerden yararlandı.
Replikanın ilk test uçuşu Eskişehir semalarında Ali İsmet Öztürk tarafından gerçekleştirildi.
Orijinal motordan farklı motor kullanıldı
Replikanın yapımında dönemin şartları ve uçuş güvenliği dikkate alındı. Orijinal uçakta kullanılan 1930'lu yıllara ait motor yerine 1940'lı yıllara ait R670 motoru tercih edildi.
Ali İsmet Öztürk, ilk uçuşun ardından uçağın performansının kendisini şaşırttığını belirterek Nu.D-36'nın beklediğinden daha kıvrak ve huzurlu uçtuğunu ifade etti.
Öztürk, replikanın tarihsel uçağın yüzde 100 aynısı olmadığını da belirtti. Döneme ait teknik çizimlerin sınırlı olması ve bazı motor ve ekipmanların günümüzde temin edilememesi nedeniyle çalışmada benzerliğin ön planda tutulduğu aktarıldı.
Replika yüzde 80 benzerlik taşıyor
Nu.D-36 replikasının orijinal uçağa yaklaşık yüzde 80 oranında benzediği belirtildi. Yapım ekibi, günümüz teknolojisinden yararlanarak özellikle uçuş güvenliğini önceliklendirdi.
“Nu.D” adının Nuri Demirağ'ın isminden, “36” ifadesinin ise uçağın 1936 yılında üretilmesinden geldiği aktarıldı. Uçağın, tasarımını yapan Selahattin Reşit Alan'a atıfla “Alan 2” adıyla da anıldığı belirtildi.
M.S.Ö. Hava ve Uzay Müzesi'ne alınacak
Uçağın uçuş testlerinin tamamlanmasının ardından M.S.Ö. Hava ve Uzay Müzesi envanterine alınması planlanıyor.
Nu.D-36 replikası için resmi envanter teslim töreninin 29 Ağustos'ta, Eskişehir'in Sivrihisar ilçesine bağlı Yeşilköy Mahallesi'ndeki Sivrihisar Havacılık Merkezi'nde gerçekleştirilmesi öngörülüyor.
Nuri Demirağ'ın havacılık mirası
Nuri Demirağ, Türkiye'nin sanayi ve havacılık tarihinin önemli isimleri arasında yer aldı. Demiryolu yatırımları nedeniyle “Demirağ” soyadını Mustafa Kemal Atatürk'ten alan Demirağ, daha sonra çalışmalarını Türk havacılığının geliştirilmesine yöneltti.
1936'da uçak fabrikası kurma girişiminde bulunan Demirağ, uçakların yanı sıra Türk pilotların yetişmesi için Gök Okulu'nun kurulmasına da öncülük etti. Okulda 1943 yılına kadar 290 pilot yetiştirildi.
Demirağ'ın girişimleri kapsamında 1936'da ilk tek motorlu uçak üretildi ve bu uçak Nu.D-36 adını aldı. 1938'de ise Nu.D-38 adlı çift motorlu yolcu uçağı geliştirildi.
Nu.D-36'nın uçabilir replikasının 90 yıl sonra yeniden havalanması, Türkiye'nin erken dönem yerli havacılık çalışmalarının yeniden gündeme gelmesini sağladı.
