Kalp krizi gibi inme vakaları da günün belirli saatlerinde daha sık görülüyor. Araştırmalar, özellikle sabah 06.00 ile 09.00 saatleri arasında inme riskinin günün geri kalanına kıyasla yüzde 72 arttığını ortaya koyuyor. Uzmanlara göre vücudun uyanma sürecinde yaşadığı hormonal ve dolaşımsal değişimler, sabah saatlerini kalp ve beyin sağlığı açısından daha riskli hale getiriyor.

Harvard Tıp Fakültesi'nde dahiliye alanında öğretim üyesi olan Trisha Pasricha, The Washington Post için kaleme aldığı değerlendirmede, sabah saatlerinde kalp krizi ve inme riskinin neden yükseldiğine dikkat çekti. Pasricha'ya göre vücudun biyolojik saati, uyanmayla birlikte kalp ve damar sistemi üzerinde önemli değişikliklere yol açıyor.

SABAH SAATLERİNDE İNME RİSKİ YÜKSELİYOR

Yaklaşık 12 bin inme hastasının incelendiği bir analizde, sabah 06.00 ile 09.00 arasında inme geçirme olasılığının günün geri kalanına göre yüzde 72 daha yüksek olduğu belirlendi. Araştırmada incelenen tüm inme türlerinde sabah saatlerinde risk artışı gözlendi.

Kalp krizlerinde de benzer bir tablo ortaya çıkıyor. Başka bir analiz, sabah 06.00 ile öğlen 12.00 arasında kalp krizi geçirme ihtimalinin günün diğer saatlerine kıyasla yüzde 40 daha yüksek olduğunu gösterdi.

Uzmanlar, bu artışın temel nedenlerinden birinin sabah saatlerinde vücutta meydana gelen hormonal ve fizyolojik değişimler olduğunu değerlendiriyor.

VÜCUTTA SABAH SAATLERİNDE BİYOLOJİK FIRTINA

Uyku sırasında vücudun çalışma düzeni değişirken uyanmaya yakın saatlerde birçok sistem yeniden aktif hale geliyor. Sabahları melatonin seviyesi düşerken stres hormonu olarak bilinen kortizol yükseliyor ve uyandıktan kısa süre sonra en yüksek seviyesine ulaşıyor.

Uyku sırasında gündüz değerlerinin yaklaşık yüzde 10 ila 20 altına düşen kan basıncı da uyanmadan önce yeniden yükselmeye başlıyor. Kişi yataktan kalkıp hareket etmeye başladığında tansiyondaki artış daha belirgin hale gelebiliyor.

Bu değişimler, kalbin ve damarların üzerindeki yükü artırarak kalp krizi ve inme riskinde yükselişe neden olabiliyor.

Ancak inme riskini artıran tek etken kan basıncı değil. Araştırmalar, kanın pıhtılaşma mekanizmasının da sabah saatlerinde farklı çalıştığını ortaya koyuyor.

KANIN PIHTILAŞMA EĞİLİMİ ARTIYOR

2011 yılında yapılan bir araştırmada, vücudun biyolojik saatinin sabah erken saatlerde trombositlerin birbirine daha kolay yapışmasına neden olduğu belirlendi. Kanın pıhtılaşmasında görev alan bu hücre parçacıklarının daha aktif hale gelmesi, damar tıkanıklığı riskini etkileyebiliyor.

Daha sonraki bir araştırmada ise kan pıhtılarının çözünmesini engelleyen bir proteinin sabah saatlerinde en yüksek seviyesine ulaştığı gösterildi.

Bu bulgular, vücudun biyolojik saatinin yalnızca uyku ve uyanıklık düzenini değil, hücrelerin ve moleküllerin çalışma biçimini de yönettiğini ortaya koyuyor. Sabah saatlerinde inme riskinin yükselmesinde bu mekanizmaların birlikte rol oynadığı değerlendiriliyor.

İNMENİN GÖZDEN KAÇABİLEN BELİRTİLERİNE DİKKAT

İnme, beynin bir bölümüne yeterli kan ulaşmaması sonucunda ortaya çıkan ciddi bir sağlık sorunu. Genellikle beyin damarının pıhtıyla tıkanması veya damar duvarının yırtılması nedeniyle gelişiyor.

Kan akışının kesilmesiyle beyin hücreleri dakikalar içinde hasar görmeye başlıyor. Bu nedenle belirtilerin erken fark edilmesi ve tedaviye hızlı başlanması hayati önem taşıyor.

İnmenin en bilinen belirtileri arasında konuşma bozukluğu, yüzde kayma ve vücudun bir tarafında güç kaybı bulunuyor. Ancak her inme vakası bu klasik belirtilerle ortaya çıkmıyor.

Bir araştırmada, her yedi inme hastasından birinde söz konusu belirtilerin hiçbirinin görülmediği belirlendi. Bu hastaların önemli bir bölümünde özellikle beynin arka bölgesindeki damarların etkilenmesiyle ani denge kaybı veya görme bozukluğu yaşandığı görüldü.

Amerikan İnme Derneği'nin dikkat çektiği başlıca inme belirtileri şöyle:

Ani denge kaybı veya baş dönmesi

Görmede ani değişiklik veya görme kaybı

Yüzün bir tarafında kayma

Kolda veya vücudun bir tarafında güçsüzlük

Konuşma güçlüğü veya konuşulanları anlamada zorlanma

ACİL UYARI

Bu belirtilerden herhangi biri aniden ortaya çıktığında kendiliğinden geçmesi beklenmemeli. Belirtiler kısa sürede düzelse bile vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı. İnme tedavisinde erken müdahale, kalıcı hasar riskinin azaltılması açısından büyük önem taşıyor.

TANSİYON İLAÇLARI HANGİ SAATTE ALINMALI?

Harvard Tıp Fakültesi öğretim üyesi Trisha Pasricha'ya göre yüksek tansiyon, inmenin en önemli ve kontrol edilebilir risk faktörleri arasında yer alıyor.

Sabah saatlerinde kan basıncının yükselmesi nedeniyle tansiyon ilaçlarının akşam alınmasının daha koruyucu olabileceği düşünülse de araştırmalar bu konuda kesin bir avantaj ortaya koymuyor.

Britanya ve Kanada'da gerçekleştirilen iki ayrı araştırmada, tansiyon ilaçlarını yatmadan önce kullanmanın kalp krizi, inme veya ölüm oranlarını belirgin biçimde değiştirmediği görüldü.

Pasricha, tansiyon ilaçlarının hangi saatte alındığından bağımsız olarak her gün düzenli kullanılmasının önemine dikkat çekiyor. İlaç kullanım saatinde değişiklik yapılmadan önce mutlaka doktora danışılması gerekiyor.

SABAH TANSİYONU EVDE ÖLÇÜLMELİ

Uzmanların dikkat çektiği bir diğer konu ise tansiyonun düzenli takip edilmesi. Pasricha, hastalarına evde tansiyon ölçümü yapmalarını öneriyor.

Özellikle sabah saatlerinde, tansiyon ilacı alınmadan önce yapılan ölçümlerin doktorlara önemli bilgiler sağlayabileceği belirtiliyor. Düzenli ölçümler sayesinde kişinin gün içindeki tansiyon değişimleri daha kapsamlı değerlendirilebiliyor.

Sabah saatlerinde yükselen tansiyon, kanın pıhtılaşma eğilimi ve hormonal değişimler birlikte değerlendirildiğinde, kalp ve beyin sağlığının korunmasında düzenli takip ve tedavinin önemi bir kez daha ortaya çıkıyor.

Kaynak: Haber Merkezi