Türkiye’de sigara satışlarında elektronik yaş doğrulama sistemine geçilmesi planlanıyor. Çocukların tütün ürünlerine erişimini önlemeyi amaçlayan modelde, satış noktalarında kimlik veya dijital doğrulama yoluyla yaş kontrolü yapılması öngörülüyor. Mevcut mevzuata göre 18 yaşını doldurmamış kişilere tütün ürünü satışı zaten yasak.
Tütün kullanımına erken yaşta başlanmasının önüne geçilmesi amacıyla gündeme gelen yeni model, sigara satışlarında yaş kontrolünün daha etkin uygulanmasını hedefliyor. Anadolu Ajansı'nın aktardığı bilgilere göre, elektronik sistemle satış ve yaş doğrulama uygulamasının Türkiye’de hayata geçirilmesi planlanıyor.
Henüz planlama aşamasında aktarılan uygulamanın ayrıntıları ve yürürlük takvimi netleşmiş değil. Bu nedenle elektronik kimlik kontrolünün tüm satış noktalarında ne zaman zorunlu olacağına ilişkin kesinleşmiş bir tarih bulunmuyor.
18 Yaş Altına Sigara Satışı Yasak
Türkiye’de yürürlükteki mevzuat, 18 yaşını doldurmamış kişilere tütün ürünlerinin satılmasını ve tüketimlerine sunulmasını yasaklıyor. Satış noktalarında yaş konusunda tereddüt oluşması durumunda kimlik belgesi istenmesine ilişkin düzenleme de bulunuyor.
Gündemdeki yeni modelin temel amacı, mevcut yaş sınırının uygulamada daha etkin biçimde denetlenmesi. Planlanan sistem kapsamında market, bakkal ve büfe gibi satış noktalarında elektronik doğrulama araçlarının kullanılması değerlendiriliyor.
Kimlik Kontrolü Nasıl Yapılacak?
Gündeme gelen modele göre, satış sırasında alıcının yaşının resmî kimlik veya dijital doğrulama araçları üzerinden kontrol edilmesi öngörülüyor. Yaş şartını karşılamayan kişilere satış yapılmasının sistem üzerinden engellenmesi hedefleniyor.
Ancak sistemin hangi teknik altyapıyla çalışacağı, kimlik bilgilerinin nasıl doğrulanacağı ve uygulamanın hangi satış noktalarını kapsayacağı konusunda ayrıntılı uygulama esasları henüz netleşmiş değil.
Gençlerde Tütün Kullanımı Endişe Yaratıyor
Elektronik yaş doğrulama önerisinin gündeme gelmesinde, gençlerin tütün ürünlerine erişimi ve kullanım alışkanlıklarına ilişkin veriler etkili oluyor.
Anadolu Ajansı'nın haberinde yer alan verilere göre, 2012-2025 döneminde 15-24 yaş grubundaki kadınlarda tütün ürünü kullanımının yüzde 107 arttığı bildirildi. Aynı haberde, dünya genelindeki tütün kullanıcılarının yüzde 82,6'sının 14-25 yaş aralığında sigaraya başladığı bilgisi de paylaşıldı. Bu istatistiklerin değerlendirilmesinde araştırmaların kapsamı ve kullanılan ölçüm yöntemi dikkate alınmalı.
Çocukların ve gençlerin tütün ürünlerine erişimini azaltmak, tütün kullanımına başlama yaşını yükseltmeye yönelik halk sağlığı çalışmalarının başlıca hedefleri arasında yer alıyor.
Kapalı Alanlarda Sigara Yasağı Sürüyor
Türkiye’de tütünle mücadele kapsamında kapalı alanlarda sigara kullanımına ilişkin yasaklar da uygulanmaya devam ediyor. Mevzuat çerçevesinde kamu binaları, eğitim ve sağlık kurumları ile restoran ve benzeri işletmelerin kapalı alanlarında tütün ürünü kullanımı yasaklanıyor. Toplu taşıma araçlarında da sigara içilmesine izin verilmiyor.
Elektronik yaş doğrulama sistemi ise kapalı alanlarda sigara içme yasağından farklı olarak, tütün ürünlerinin satışında yaş şartının denetlenmesine yönelik bir uygulama olarak gündemde bulunuyor.
