Sigara satışlarına yeni denetim sistemi geliyor

Türkiye'de tütün ürünlerinin kullanımını azaltmak ve özellikle çocukların sigaraya erişimini engellemek amacıyla yeni yasal düzenleme çalışmaları sürüyor. Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülen hazırlıklarda, sigara satışlarının daha sıkı denetlenmesi ve mevcut yaptırımların caydırıcılığının artırılması hedefleniyor.

Türkiye Gazetesi'nden Esma Altın'ın haberine göre, Sağlık Bakanlığı bürokratlarının AK Parti grubuna yaptığı sunumlarda sigara tüketimine ilişkin veriler ve yeni denetim modelleri ele alındı.

Sigara Satışlarına HES Benzeri Takip Sistemi

Yeni düzenleme hazırlığının en dikkat çekici başlıklarından biri, sigara satışlarının elektronik ortamda takip edilmesini sağlayacak bir sistem kurulması oldu.

Kovid-19 salgını döneminde kullanılan Hayat Eve Sığar (HES) koduna benzer bir uygulamayla, özellikle 18 yaş altındaki kişilere tütün ürünü satışının önlenmesi amaçlanıyor.

Ancak sistemin kısa sürede hayata geçirilmesinin kolay olmadığı belirtiliyor. Sigara satışlarının market, bakkal, büfe ve benzeri çok sayıda işletmede gerçekleştirilmesi, kapsamlı bir teknik altyapı ve kurumlar arası koordinasyon gerektiriyor.

Bu nedenle Sağlık Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kurumların ortak çalışma yürütmesi öngörülüyor.

18 Yaş Altına Sigara Satanlara Kapatma Cezası

Düzenlemenin en önemli başlıklarından birini, çocuklara sigara satışına yönelik yaptırımların ağırlaştırılması oluşturuyor.

Mevcut mevzuatta 18 yaşından küçüklere sigara ve diğer tütün ürünlerinin satılması yasak olmasına rağmen, ihlallerin önlenmesi için daha caydırıcı tedbirler alınması planlanıyor.

Üzerinde çalışılan düzenlemeye göre, yasağı ihlal ettiği tespit edilen işletmelerin ruhsatlarının belirli süreyle askıya alınması ve ticari faaliyetlerinin geçici olarak durdurulması gündemde.

Aynı ihlalin tekrarlanması durumunda ise ruhsat iptaline kadar uzanabilecek daha ağır yaptırımlar değerlendiriliyor.

Sigara Cezalarının Artırılması Gündemde

Sigara kullanımına ilişkin mevcut idari para cezalarının yükseltilmesi de hazırlıkların önemli başlıkları arasında bulunuyor.

Aktarılan 2026 yılı ceza tutarlarına göre:

Yeni düzenlemeyle mevcut para cezalarının yeniden değerlendirilmesi ve özellikle işletmelere yönelik yaptırımların artırılması hedefleniyor.

Türkiye'de Yıllık Sigara Tüketimi 8,5 Milyar Paket

Sağlık Bakanlığı bürokratlarının AK Parti grubuna yaptığı sunumlarda, Türkiye'deki sigara tüketimine ilişkin dikkat çekici veriler de paylaşıldı.

Sunumlarda yıllık sigara tüketiminin 8,5 milyar pakete ulaştığı belirtildi.

Tütün kullanımındaki değişim de değerlendirmeye alınırken, özellikle kadınlar arasındaki sigara kullanımının artması üzerinde duruldu.

Kadınlarda Sigara Kullanımı Yüzde 35 Arttı

Paylaşılan verilere göre, 2008-2025 döneminde kadınların sigara kullanım oranında yüzde 35 artış yaşandı. Aynı dönemde erkeklerin sigara kullanımında ise gerileme kaydedildi.

Özellikle kadın tüketicilere yönelik pazarlanan ince (slim) sigaralar ve bu ürünlerin nikotin içeriklerinin tüketim alışkanlıkları üzerindeki etkileri de ele alındı.

Bu veriler doğrultusunda tütün kullanımını azaltmaya yönelik politikaların kapsamının genişletilmesi değerlendiriliyor.

Market ve Büfelerde Denetimler Artırılacak

Yeni düzenleme hazırlığında yalnızca cezaların artırılması değil, sahadaki denetimlerin daha etkin hale getirilmesi de hedefleniyor.

Bu kapsamda market, bakkal, büfe ve diğer tütün ürünü satış noktalarında kontrollerin sıklaştırılması planlanıyor.

Bakanlıklara bağlı denetim ekiplerinin daha sık saha kontrolü yapması, kurumlar arası çapraz denetimlerin artırılması ve tespit edilen ihlaller karşısında yaptırımların daha etkin uygulanması üzerinde çalışılıyor.

Elektronik takip sisteminin teknik altyapısı tamamlanıncaya kadar mevcut denetim mekanizmalarının güçlendirilmesine öncelik verilmesi bekleniyor.

Yeni Sigara Düzenlemesi Ne Zaman Uygulanacak?

Sigara satışlarına yönelik yeni takip sistemi ve ağırlaştırılmış yaptırımlar henüz hazırlık aşamasında bulunuyor.

HES koduna benzer sistemin hangi yöntemle uygulanacağı, işletmelerin sisteme nasıl dahil edileceği ve yeni cezaların ne zaman yürürlüğe gireceği konusunda kesinleşmiş bir takvim bulunmuyor.

Düzenlemenin ayrıntılarının ilgili bakanlıkların yürüteceği çalışmaların ardından netleşmesi bekleniyor.