Adana’nın Kozan ilçesinde bir dönem çekiç sesleriyle yankılanan Bakırcılar ve Kalaycılar Çarşısı, bugün sessizliğe büründü. Geçmişte onlarca ustanın çalıştığı çarşıda artık sadece bir bakır ustası ile iki kalaycı, geleneksel el sanatlarını yaşatmak için mücadele veriyor.
HASAT GİBİ AZALAN USTA SAYISI
Bir zamanlar 15’e yakın bakırcı ve 20’nin üzerinde kalaycının bulunduğu çarşıda bugün yalnızca birkaç usta kaldı. 1986 yılından bu yana mesleğini sürdüren bakır ustası Remzi Karaoğlan, yıllar içinde hem ustaların hem de çarşıdaki hareketliliğin büyük ölçüde azaldığını belirtti.
“Önceden burada insanlar birbirinden geçemezdi. Şimdi tek bakırcı kaldım, iki kalaycı var. O günlerden eser yok.”
BAKIRA TALEP HER GEÇEN GÜN DÜŞÜYOR
Teknolojinin gelişmesi ve alternatif ürünlerin yaygınlaşması, bakır ürünlere olan ilgiyi ciddi şekilde azalttı. Fiyatların yükselmesi de bu düşüşte etkili oldu.
Karaoğlan, geçmişte her evde bakır ürünlerin bulunduğunu hatırlatarak, bugün kullanımın daha çok kırsal alanlarla sınırlı kaldığını ifade etti.
“Eskiden yoğurt, pekmez bakır kaplarda yapılırdı. Bakır sağlık demektir.”
KALAYCILIK ZAHMETLİ, USTA YETİŞMİYOR
Kalaycılık mesleği de yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Ustalar, işin zahmetli olması ve gençlerin ilgisizliği nedeniyle yeni çırak yetişmediğini vurguluyor. Kalaylama ve doğrultma işlemlerinin yoğun emek gerektirdiğini belirten ustalar, evlerde artık bakır kullanımının oldukça azaldığını dile getiriyor.
SANATIN DEVAMI İÇİN DESTEK ŞART
Mesleğin geleceği için en büyük sorunun çırak yetişmemesi olduğunu belirten Karaoğlan, devlet ve halk eğitimi desteğinin önemine dikkat çekti.
“En büyük sıkıntımız eleman yetişmemesi. Bu sanatın devam etmesi lazım.”
1986 yılından bu yana kalaycılık yapan Muhammed Çöndü ise mesleğin yok olma noktasına geldiğini belirterek, Kozan’da yalnızca iki kalaycı kaldığını söyledi.
“Bu meslek alın teri gerektiriyor ama ilgi yok. Çalışacak kimse bulamıyoruz.”
Çöndü ayrıca bakırın sağlık açısından önemine vurgu yaparak, geçmişte bakır kaplarda beslenmenin daha yaygın olduğunu ve bunun insan sağlığına olumlu katkı sağladığını ifade etti.
