Antalya Ticaret Borsası 4. Grup Meslek Komitesi Üyesi Zafer Tan ile ALTSO Meclis Üyesi Nurettin Babaoğlu, zeytin ve zeytinyağı piyasasında yaşanan gelişmeleri değerlendirdiler. Dünya genelinde zeytin üretiminin artmasının fiyatları aşağı çektiğini belirten Tan ve Babaoğlu, yüksek işçilik ve üretim maliyetleri nedeniyle çiftçinin zor durumda olduğunu söylediler.
ÜRETİM ARTTI, FİYATLAR GERİLEDİ
Zeytinyağı piyasasında geçen yıla göre düşüş yaşandığını belirten Gazipaşa’da Yağ Fabrikası da bulunan Antalya Ticaret Borsası 4. Grup Meslek Komitesi Üyesi Zafer Tan, dökme zeytinyağının kilogram fiyatının 140-200 lira arasında değiştiğini, geçen yıl bu aralığın 180-240 lira olduğunu ifade etti. Sızma zeytinyağının ise kilogram fiyatının yaklaşık 200 lira, rafinajlı 5 asit yağın da 140 lira seviyesinde olduğunu kaydetti.
Bu yıl dünya genelinde zeytin üretiminin yoğun olmasının piyasayı etkilediğini dile getiren Tan, Cezayir ve İspanya gibi üretici ülkelerdeki arzın da fiyatlar üzerinde belirleyici olduğunu söyledi. Tan, “Arz ve talep dengesi fiyatları belirliyor. Üretimin artması piyasayı aşağı çekti” dedi.
İHRACATTA SIKINTI YAŞANIYOR
İspanya'da birkaç yıl önce yaşanan kuraklık nedeniyle zeytin üretiminin azalmasının fiyatları yükselttiğini hatırlatan Tan, o dönemde zeytinyağının 9 Euro’ya kadar çıktığını şuan ise 3 Euro seviyesine düştüğünü belirtti.
İspanya, İtalya ve Yunanistan'ın önemli üretici ülkeler arasında bulunduğunu, Türkiye'nin de bu alanda söz sahibi olduğunu ifade eden Tan, Akdeniz havzasında Fas, Tunus ve Cezayir, Sudi Arabistan dahil tüm ülkelerde de üretim yapıldığını kaydetti. Türkiye'nin ihracat konusunda sorun yaşadığını belirten Tan, "Daha en önce ülkemizin en fazla ihracat yaptığı ülke olan ABD'nin uyguladığı yüzde 12,5 oranındaki ilave vergi bu ülkeye ihracatı olumsuz etkiledi ve dış pazarlara satışı zorlaştırdı" dedi.
TÜRKİYE'DE TÜKETİM DÜŞÜK
Türkiye'de kişi başına zeytinyağı tüketiminin düşük olduğuna dikkat çeken Tan, Yunanistan'da kişi başına tüketimin yaklaşık 5 litre, Türkiye'de ise 2 litre düzeyinde olduğunu ifade etti. Türkiye'de tüketimin özellikle Ege ve Marmara Bölgesi'nde yoğunlaştığını belirten Tan, iç tüketimin artırılmasının sektör açısından önem taşıdığını vurguladı.
HASAT MALİYETİ ÜRETİCİYİ ZORLUYOR
Zeytin üreticisinin en büyük sorunlarından birinin işçilik maliyetleri olduğunu söyleyen Tan, Ege Bölgesi'nde günlük işçi ücretlerinin 1.300-1.500 lira civarında olduğunu, Gazipaşa ve Alanya dahil Antalya genelinde ise yevmiyelerin kadınlarda 2 bin liraya, erkeklerde 2 bin 500-3 bin liraya ulaştığını belirtti.
Mazot ve elektrik fiyatlarındaki artışın da üretim giderlerini yükselttiğini kaydeden Tan, mevcut maliyetlerle üreticinin kazanç sağlamasının zorlaştığını dile getirdi. Tan tüm bakım ve masraflarını kendisinin yaptığı zeytin bahçesini yarı yarıya toplatmak isteğini, yevmiye ile toplayanlar tarafından bu durumun kabul edilmediğini, üçte birinin kendisine, üçte ikisinin de toplayıcılara vererek ürünü toplatabildiğini ifade etti.
Tan, Antalya’da zeytine yönelik ciddi bir ticari bakım olmamasına karşın Marmara, Ege bölgesi ile Hatay ve Gaziantep’te zeytin bahçeleri ciddi masraf yapıldığını da ifade etti. Zeytin fiyatlarının türüne göre değiştiğini belirten Tan, salamuralık Ayvalık yeşil zeytinin kilogramının 25-55 lira, siyah zeytinin 25-40 lira, Gemlik zeytinin 20-30 lira ve Domat zeytinin 15-35 lira arasında tüccar tarafından alındığını aktardı.
ÜRÜN AĞAÇTA KALABİLİR
Hasat giderlerinin üreticinin belini büktüğünü belirten Tan, artan maliyetler karşısında bazı üreticilerin zeytinini toplamaktan vazgeçebileceğine dikkat çekti. Zeytinyağının kilogram maliyetinin yaklaşık 180 liraya ulaştığını ifade eden Tan, özellikle hasat ve sıkım giderlerinin maliyet hesabında önemli yer tuttuğunu söyledi.
Bu yıl ağustos ayında yağan yağmurların zeytinlerin gelişimini etkilediğini belirten Tan, ürünlerin henüz tam olgunlaşmadığını, verimin düşük olmasına karşın elde edilen yağın kaliteli olduğunu dile getirdi. Ortalama 6-6,5 kilogram zeytinden 1 kilogram yağ elde edildiğini kaydeden Tan, bazı ürünlerde bu miktarın 4 kilogramdan bazı ürünlerde ise 8 kilogramdan alındığını belirtti.
“GIDA TERÖRÜ SEKTÖRE ZARAR”
Piyasada tağşişli zeytinyağlarının satışa sunulmasının hem tüketiciyi hem de dürüst üreticiyi mağdur ettiğini belirten Tan, gıda sahteciliğine karşı etkili önlemler alınması gerektiğini söyledi. Üreticinin korunması için taban fiyat uygulamasının önemine işaret eden Tan, “Taban fiyat belirlenirse hem üretici hem de tüketici korunmuş olur. Zeytin çiftçisi sahipsiz. Hasat maliyeti en büyük gider kalemimiz” ifadelerini kullandı.
REKOR ÜRETİM BEKLENTİSİ FİYATLARI DÜŞÜRDÜ
Zeytinyağı Fabrikası Sahibi ve ALTSO Meclis Üyesi Nurettin Babaoğlu da Türkiye’de bu yıl zeytinyağı üretiminin 500 bin tona ulaşabileceğini belirterek hem iç piyasada hem de dünya genelinde yaşanan ürün bolluğunun fiyatları aşağı çektiğini söyledi. Babaoğlu, üreticilere hasatta acele etmemeleri çağrısında bulundu.
REKOR ÜRETİM, DÜŞÜK FİYAT
Türkiye’nin bu yıl tarihinin en yüksek zeytinyağı rekoltesine ulaşabileceğini ifade eden Babaoğlu, “Tahminim yaklaşık 500 bin ton zeytinyağı üretileceği yönünde. Ülkemizin yıllık tüketimi ise 200-250 bin ton civarında. Yani ihtiyacımızın yaklaşık iki katı üretim söz konusu. Fazla ürünün ihraç edilmesi gerekiyor ancak ihracatta da sıkıntılar yaşıyoruz.
Dünya genelinde de rekolte oldukça yüksek. Yurt dışında sızma zeytinyağının toptan fiyatı 3 avroya kadar geriledi. Bu rakam neredeyse bizim üretim maliyetimizin bile altında kalıyor. Hem Türkiye’de hem de yurt dışında bazı çiftçilerin düşük fiyatlar nedeniyle hasattan vazgeçtiğini duyuyoruz” dedi.
5 LİTRE ZEYTİNYAĞI PARAKDENE DE 1400-1700 TL
Piyasadaki güncel fiyatlara ilişkin bilgiler veren Babaoğlu, “Şu anda fabrikalarda sıkım ücreti, elde edilen yağın kilogramı başına 35 TL. Türkiye’de toptan zeytinyağı fiyatları 150-180 TL arasında seyrediyor. Geçen yıldan kalan stoklar için 140 TL seviyesinde teklifler dahi yapılıyor. Perakende piyasasında ise 5 litre sızma zeytinyağı yaklaşık 1700 TL, yemeklik zeytinyağı da 1400 TL civarında satılıyor” ifadelerini kullandı.
HASATTA ACELE ETMEYİN
Bu yıl bölgede zeytinyağı kalitesinin oldukça yüksek olmasını beklediklerini belirten Babaoğlu, üreticilere önemli uyarılarda bulundu. Babaoğlu, “Hasada kadar geçen süreçte ağaçlarda önemli bir hastalık veya zararlı görülmedi. Bu nedenle bölgemizde yağ kalitesinin yüksek olacağını düşünüyoruz.
Ancak ağaçlardaki ürün bolluğu nedeniyle zeytinlerin olgunlaşması normalden yaklaşık bir ay geriden geliyor. Normal şartlarda 4,5-5 kilogram zeytinden bir kilogram yağ alınabilirken şu anda bu miktar 7 kilograma kadar çıkıyor. Bu da yağ veriminin henüz istenilen seviyeye ulaşmadığını gösteriyor” diye konuştu.
ZEYTİNLERİN KARARMASINI BEKLEYİN
Üreticilerin erken hasattan kaçınması gerektiğini vurgulayan Babaoğlu, “Tavsiyemiz, zeytinler iyice kararmadan kesinlikle hasada başlanmaması. Aşırı yağışlar da zeytindeki su oranını artırarak yağ verimini olumsuz etkileyebilir. Ağaçların biraz soğuk görmesi, meyvenin olgunlaşıp yağlanması gerekiyor. Zeytinler kararıp yağ verimi yükseldiğinde hasada başlanması üreticinin yararına olacaktır” dedi.
