Akdeniz kıyılarında son dönemde artan plastik kirliliği, deniz ekosistemine yönelik tehditleri yeniden gündeme taşıdı. Uzmanlara göre kirliliğin önemli bölümü karasal kaynaklardan geliyor ve nehirler aracılığıyla denize taşınıyor. Mersin, Antalya ve Muğla kıyılarında görülen plastik atıkların ardından bilim insanları, çözüm için yalnızca deniz yüzeyindeki atıkların toplanmasına değil, kirliliğin karadaki kaynağının ortadan kaldırılmasına dikkat çekiyor.
ATIKLAR DENİZ TABANINA ÇÖKEBİLİR
ODTÜ İklim Merkezi ve Deniz Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Barış Salihoğlu, denizlerdeki plastik kirliliğinin temel kaynaklarından birinin karasal faaliyetler olduğunu belirtti. Nehirler aracılığıyla denize ulaşan plastiklerin akıntılarla geniş alanlara yayıldığını aktaran Salihoğlu, atıkların deniz tabanına çökelebildiğini veya yüzeyde taşınarak kıyılarda birikebildiğini ifade etti. Plastiklerin zaman içerisinde daha küçük parçalara ayrılarak mikroplastiklere dönüşmesi, deniz canlıları açısından uzun süreli bir tehdit oluşturuyor.
ATIKLARIN YAYILMASINDA ETKİLİ OLUYOR
Akdeniz'deki deniz akıntılarının plastik atıkların yayılmasında etkili olduğu belirtiliyor. Doğu Akdeniz'den batıya doğru hareket eden akıntı sistemi, nehirlerle denize ulaşan plastiklerin daha uzak kıyılara taşınmasına neden olabiliyor. Uzmanlar, kirliliğin hareketini takip edebilmek için denizlerin dijital ikizlerinin oluşturulması, erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi ve yayılım modellerinin kullanılması gerektiğine dikkat çekiyor.
ALANYA'DAN İHBARLAR GELİYOR
Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Olgaç Güven de son dönemdeki plastik kirliliğinin boyutuna ilişkin dikkat çekici gözlemler aktardı. Güven, şubat ayında Mersin ve İskenderun körfezlerinde yapılan çalışmalarda olağanüstü miktarda plastikle karşılaştıklarını belirtti. Alanya, Kemer ve Marmaris'e kadar uzanan bölgelerden de benzer kirlilik ihbarları geldiğini söyledi. Özellikle yoğun yağışların ardından nehir havzalarında biriken plastiklerin denize taşındığı değerlendiriliyor. Seyhan Nehri'nde yapılan örnekleme sırasında araştırma ağının plastikle tamamen dolduğu ve numunenin standart yöntemle filtrelerden geçirilemediği belirtildi.
PLASTİKLERİN DENİZE ULAŞMASI ÖNLENECEK
Bilim insanlarına göre deniz yüzeyindeki plastikleri toplamak tek başına kalıcı çözüm sağlamıyor. Karada biriken plastiklerin akarsular üzerinden denize ulaşmasını önleyecek tedbirlerin artırılması gerekiyor. Salihoğlu da plastik kirliliğinin tek başına değerlendirilmemesi gerektiğini, iklim değişikliği, aşırı avcılık ve kimyasal kirlilik gibi diğer baskıların da deniz ekosistemini etkilediğini vurguladı. Güven ise denizden plastik toplama çalışmalarının kirliliğin sonucuyla mücadele anlamına geldiğine işaret ederek, asıl çözümün kaynağın tespit edilmesi ve ortadan kaldırılması olduğunu belirtti.
DENETİMLERDE CEZALAR YAĞDI
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ekiplerinin Akdeniz'deki plastik kirliliğine yönelik denetimleri de sürüyor. 1 Temmuz'dan itibaren Adana, Antalya, Muğla, Mersin, Hatay ve Gaziantep'te gerçekleştirilen denetimlerde 52 tesise toplam 118 milyon 211 bin 499 lira ceza uygulandığı, 19 tesisin ise faaliyetten men edildiği açıklandı. Taşucu Limanı ile Antalya arasındaki bölgede mikroplastik ve plastik atıkların izlenmesine yönelik çalışmaların da ODTÜ iş birliğiyle sürdürüldüğü bildirildi. -Haber Merkezi
