Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Eylül 2026 dönemine ilişkin tarımsal girdi fiyatlarını değerlendirdi. Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi'nin (Tarım-GFE) aylık yüzde 3,78, yıllık yüzde 32,36 arttığını belirten Çandır, aylık maliyet artışının son 10 yılın Eylül ayları içinde en yüksek seviyeye ulaştığını açıkladı. Enerji maliyetlerindeki yıllık yüzde 53,38'lik artış ise dikkat çekti.

Antalya'da tarım sektörünün üretim maliyetleri ile ürün fiyatları arasındaki fark yeniden gündeme geldi. Antalya Ticaret Borsası Başkanı Ali Çandır, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan Eylül 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi verilerini değerlendirerek üreticilerin karşı karşıya olduğu maliyet baskısına dikkat çekti.

Çandır, tarımsal girdi fiyatlarındaki artışın geçmiş yılların aynı dönemiyle karşılaştırıldığında aylık bazda oldukça yüksek olduğunu, buna karşılık tarımsal üretici fiyatlarındaki artışın daha sınırlı kaldığını belirtti.

Tarımsal Girdi Enflasyonu Yüzde 32,36

Eylül ayında Tarım-GFE'nin bir önceki aya göre yüzde 3,78 arttığını açıklayan Ali Çandır, bu oranın endeksin hesaplanmaya başlandığı 2015 yılından bu yana Eylül ayları ortalamasının yaklaşık iki katına ulaştığını söyledi.

Çandır, geçmiş yılların aynı dönemine ilişkin karşılaştırmasında şu ifadeleri kullandı:

"Bu rakam, endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından itibaren Eylül ayları ortalamasının (1,95) iki kat üzerinde ilan edilmiştir."

Yıllık Tarım-GFE artışının ise yüzde 32,36 olarak gerçekleştiğini belirten Çandır, bu oranın son 10 yılın Eylül ayları ortalaması olan yüzde 34,25'in altında kaldığını kaydetti.

Çandır'ın değerlendirmesine göre Eylül 2026, tarımsal girdi maliyetlerinde aylık bazda son 10 yılın en yüksek Eylül artışına sahne oldu.

Antalya Tarımında Enerji Maliyetleri Öne Çıktı

Tarımsal üretimde kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatları Eylül ayında aylık yüzde 4,05, yıllık yüzde 33,90 arttı.

Alt kalemler incelendiğinde en yüksek artışın enerji grubunda gerçekleştiği görüldü. Tarımda enerji maliyetleri aylık yüzde 9,56, yıllık yüzde 53,38 yükseldi.

Gübre, Yem ve Tohum Fiyatları Arttı

Tarımsal üretimin temel gider kalemlerinde de yıllık bazda önemli fiyat artışları kaydedildi.

Tarımsal girdi fiyatlarında aylık ve yıllık değişim

Girdi kalemi

Aylık

Yıllık

Enerji

%9,56

%53,38

Gübre

%3,76

%31,90

Yem

%3,26

%31,19

Tohum

%2,72

%26,22

Tarım ilaçları

%1,16

%22,87

Veteriner hizmetleri

-%0,57

%25,37

Diğer kalemler

%1,48

%29,76

Veteriner hizmetleri fiyatlarında aylık yüzde 0,57 düşüş yaşanmasına rağmen yıllık artış yüzde 25,37 oldu.

Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerde ise aylık yüzde 2,02, yıllık yüzde 22,97 fiyat artışı kaydedildi.

Üreticinin Geliri Maliyet Artışına Yetişemiyor

Ali Çandır, tarımsal üretici fiyatları ile girdi maliyetleri arasındaki farklılığa dikkat çekti.

Eylül ayında Tarımsal Üretici Fiyat Endeksi'nin (Tarım-ÜFE) aylık yüzde 1,19 gerilediğini belirten Çandır, yıllık artışın ise yüzde 12,93 seviyesinde kaldığını söyledi.

Aynı dönemde tarımsal girdi fiyatları yıllık yüzde 32,36 artarken üretici fiyatlarının yüzde 12,93 yükselmesi, iki endeksin yıllık değişim oranları arasında 19,43 puanlık fark oluşturdu.

Çandır, tarımsal girdi maliyetlerindeki artışın üretici fiyatlarının üzerinde seyretmesinin tarımsal faaliyetlerde bulunanlar açısından olumsuz bir tablo oluşturduğunu ifade etti.

Gıda Enflasyonu Yüzde 24,11 Oldu

Ali Çandır'ın paylaştığı değerlendirmede tüketici ve üretici fiyat endeksleri de yer aldı.

Eylül ayında tüketici fiyat endeksinin (TÜFE) aylık yüzde 1,84, yıllık yüzde 29,73 arttığını belirten Çandır, tüketici tarafındaki gıda fiyatlarında ise aylık yüzde 0,002 düşüş, yıllık yüzde 24,11 artış kaydedildiğini aktardı.

İşlenmemiş gıda fiyatlarında aylık yüzde 2,33 gerileme yaşanırken yıllık artış yüzde 24,15 oldu.

Yaş meyve ve sebze fiyatlarında ise aylık yüzde 8,93 düşüş gerçekleşti. Bu gruptaki yıllık fiyat artışı yüzde 11,17 olarak açıklandı.

Sanayi Üretici Fiyatları da Değerlendirildi

Tarım sektörünü dolaylı olarak etkileyen diğer fiyat endekslerine de değinen Çandır, yurt dışı üretici fiyat endeksinin (YD-ÜFE) Eylül ayında aylık yüzde 2,82, yıllık yüzde 33,64 arttığını belirtti.

Yurt içi üretici fiyat endeksinde (Yİ-ÜFE) ise aylık yüzde 2,07, yıllık yüzde 27,38 artış gerçekleşti.

Üretici düzeyindeki gıda fiyatlarının aylık yüzde 1,18, yıllık yüzde 27 yükseldiğini aktaran Çandır, tarıma dayalı imalat sanayisindeki fiyat artışlarının tarımsal girdi enflasyonunun altında kaldığını ifade etti.

Çandır: Tarım Enflasyonla Mücadeleye Katkı Sağlıyor

Antalya Ticaret Borsası Başkanı Ali Çandır, tarım sektörünün enflasyonla mücadelede önemli rol oynadığını belirtti.

Tarımsal üretici fiyatlarındaki yıllık yüzde 12,93'lük artışın genel tüketici enflasyonunun oldukça altında kaldığını vurgulayan Çandır, şu değerlendirmeyi yaptı:

"Ekonomik sektörler içerisinde tarım, enflasyonla mücadelede hem tedarik hem de ürün tarafında ciddi olumlu etkiler yapmaya devam etmiştir."

Çandır, tarım tedarik ve ürün piyasalarındaki fiyat artışlarının tüketici enflasyonunun altında seyretmesinin ekonomi politikaları açısından dikkate alınması gerektiğini söyledi.

Tarımsal maliyetlerdeki yüksek artışa rağmen üretici fiyatlarının daha sınırlı yükselmesi, Antalya başta olmak üzere tarımsal üretimin yoğun olduğu bölgelerde sektörün ekonomik koşullarına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Kaynak: İHA