Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türkiye genelindeki arkeolojik kazı alanlarında elde edilen bilimsel verilerin güvenliğine yönelik yeni bir adım attı. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından 81 ilin kültür ve turizm müdürlüklerine gönderilen yazıyla, kazı çalışmalarında kullanılan jeofizik ve jeoradar yöntemlerinden elde edilen verilerin yetkisiz kişilerce paylaşılmasına karşı önlem alınması istendi.

Düzenleme, çok sayıda antik kente ev sahipliği yapan Antalya'daki arkeolojik araştırmaları da kapsıyor.

Antalya'daki Antik Kentlerde Veriler Korunacak

Antalya'nın önemli arkeolojik alanları arasında bulunan Perge, Patara, Side ve Olympos'ta yürütülen bilimsel çalışmalar, kültürel mirasın ortaya çıkarılması ve korunması açısından önem taşıyor.

Arkeolojik kazılarda kullanılan jeoradar ve diğer jeofizik araştırma yöntemleri, yer altında bulunan yapı kalıntılarının ve arkeolojik izlerin tespit edilmesine yardımcı oluyor.

Ancak bu çalışmalar sırasında elde edilen görüntülerin, ölçüm sonuçlarının ve konum bilgilerinin yetkisiz kişiler tarafından paylaşılması, arkeolojik alanların güvenliği açısından risk oluşturabiliyor.

Bakanlık, bu nedenle bilimsel araştırma verilerinin korunması ve yalnızca yetkili kişiler tarafından kullanılması için gerekli tedbirlerin alınmasını istedi.

Bakanlıktan 81 İle Resmî Yazı

Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz imzasıyla 23 Ekim'de gönderilen yazıda, arkeolojik kazılardan elde edilen bilimsel verilerin sosyal medya platformlarında paylaşılmasının doğurabileceği tehlikelere dikkat çekildi.

Yer altındaki arkeolojik kalıntılara ilişkin bilgilerin kontrolsüz şekilde yayımlanmasının kaçak kazılara zemin hazırlayabileceği belirtildi.

Özellikle jeofizik ve jeoradar araştırmalarından elde edilen görüntülerin bağlamından koparılarak paylaşılmasının kültür varlıklarının korunmasını zorlaştırabileceği vurgulandı.

Bu kapsamda il kültür ve turizm müdürlükleri, kazı başkanlıkları ve müze müdürlüklerinin veri güvenliği konusunda gerekli önlemleri alması istendi.

Jeoradar Verilerinin Paylaşımına Gizlilik Şartı

Yeni tedbirler kapsamında arkeolojik araştırmalarda görev alan firmaların sözleşmelerine gizlilik hükümleri eklenmesi öngörülüyor.

Kazı başkanlıkları ve müze müdürlüklerinin hizmet aldığı firmalar, çalışmalar sırasında elde ettikleri sözlü, yazılı ve görsel bilgileri yetkisiz kişilerle paylaşamayacak.

Özellikle yer altındaki arkeolojik yapıların konumlarını ortaya koyabilecek ölçüm sonuçlarının korunmasına önem verilecek.

Bakanlık, gizlilik hükümlerinin sözleşmelerde açık şekilde düzenlenmesini ve ihlal durumunda uygulanacak yaptırımların belirtilmesini istedi.

İzinsiz Araştırmalara Yasal İşlem Uyarısı

Bakanlığın yazısında, arkeolojik sit alanlarında izinsiz ölçüm ve araştırma yapılmasının hukuki sonuçları da hatırlatıldı.

2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında, arkeolojik alanlarda yürütülecek araştırmaların ilgili izin ve mevzuat hükümlerine uygun olması gerektiği belirtildi.

Araştırma verilerinin yetkisiz şekilde yayımlanması ve sözleşmelerdeki gizlilik hükümlerinin ihlal edilmesi durumunda ilgili mevzuat çerçevesinde işlem yapılabilecek.

Kurallara aykırı faaliyetlerin tespit edilmesi halinde sorumlu kişiler ve firmalar hakkında adli ve idari süreçlerin başlatılması öngörülüyor.

Araştırma Firmalarına Mesleki Yeterlilik Şartı

Arkeolojik alanlarda jeofizik ve jeoradar araştırması gerçekleştirecek firmalar için mesleki yeterlilik koşulları da gündeme getirildi.

Bakanlık, araştırmaları yürütecek firmaların ilgili Jeofizik Mühendisleri Odasına kayıtlı olmasını ve çalışmaların yetkin mühendisler tarafından gerçekleştirilmesini istedi.

Böylece arkeolojik araştırmalarda hem bilimsel standartların korunması hem de elde edilen verilerin güvenliğinin sağlanması amaçlanıyor.

Sözleşme Olmadan Cihazlı Araştırma Yapılamayacak

Yeni düzenlemede hizmet alımı öncesinde firmaların arkeolojik alanlara hangi koşullarda girebileceği de açıklandı.

Buna göre firmalar, resmî sözleşme veya protokol imzalanmadan önce araziye yalnızca fiyat teklifi hazırlamak, çalışma alanının büyüklüğünü belirlemek ve topoğrafik özellikleri incelemek amacıyla girebilecek.

Resmî sözleşme veya protokol imzalanmadan sahada cihaz kullanılarak jeofizik ya da jeoradar araştırması yapılmasına izin verilmeyecek.

Kurallara aykırı hareket ettiği tespit edilen firmalarla sözleşmelerin feshedilmesi ve gerekli yasal işlemlerin başlatılması öngörülüyor.

Kaynak: Haber Merkezi