Antalya'nın doğal zenginlikleri arasında yer alan ve dünyada yalnızca bu bölgede yetişen Termessos çiğdemi, sonbahar aylarında açan gösterişli çiçekleriyle dikkat çekiyor. Termessos Milli Parkı ile Olimpos Beydağları Milli Parkı arasında yayılış gösteren endemik bitki, hem doğal güzelliği hem de biyolojik çeşitlilik açısından taşıdığı önemle öne çıkıyor.
Akdeniz Üniversitesi (AÜ) Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gökhan Deniz, Antalya'nın endemik bitki türlerinden Termessos çiğdeminin korunması gerektiğini belirterek, vatandaşları bilinçsiz bitki toplama ve biyokaçakçılık faaliyetlerine karşı uyardı.
Dünyada Sadece Antalya'da Yetişiyor
Termessos Antik Kenti'nin yalnızca tarihi ve arkeolojik değerleriyle değil, sahip olduğu doğal yaşam çeşitliliğiyle de önemli bir bölge olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gökhan Deniz, Termessos çiğdeminin son derece hassas ekolojik koşullarda yetiştiğini söyledi.
Türün dünya üzerinde yalnızca Antalya'da yayılış gösterdiğini belirten Deniz, şu ifadeleri kullandı:
"Termessos hakikaten arkeolojinin doğayla buluştuğu muazzam bir yer. Burada arkeolojik eserler kadar doğal biyoçeşitliliğimizin temsili de çok önemli. Burası Termessos çiğdeminin yayılış bölgesi. O kadar hassas coğrafyada, o kadar hassas ekolojilerde yayılış gösteriyor ki dünya üzerinde sadece Termessos Milli Parkı'ndan başlayan yayılışı, Olimpos Beydağları Milli Parkı'na kadar devam ediyor."
Prof. Dr. Deniz, Termessos çiğdeminin yalnızca Antalya'da yetişen lokal endemik bitki türlerinden biri olduğuna dikkat çekti.
Sonbaharda Lila Çiçekleriyle Doğayı Renklendiriyor
Geofit bitkiler arasında yer alan Termessos çiğdemi, birçok bitkinin yapraklarını dökmeye başladığı sonbahar aylarında çiçek açıyor.
Ormanlık ve makilik alanlarda yetişen tür, lila renkli çiçekleriyle Antalya'nın doğal bitki örtüsüne farklı bir güzellik katıyor.
Prof. Dr. Deniz, bitkinin bu özelliğini şu sözlerle anlattı:
"Termessos çiğdemi sonbahar aylarında çiçeklenen bitki türlerimizden biri. Doğanın hemen hemen renklerinin hepsinin solduğu, yavaş yavaş yaprakların yeşillerinin sarıya dönmeye başladığı, yaprakların döküldüğü bir coğrafyada lila çiçekleriyle açan çok güzel ve gösterişli çiçekleriyle aynı zamanda doğanın bu dönemdeki en güzel renk ve süslerinden biri."
Bir Çiçeğin Koparılması Bile Tehlike Oluşturabilir
Antalya'nın endemik bitki zenginliğinin korunmasında vatandaşların bilinçli davranmasının büyük önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Gökhan Deniz, doğada görülen çiçeklerin bilinçsizce koparılmaması gerektiğini vurguladı.
Özellikle sınırlı alanlarda yetişen endemik bitkilerin doğal ortamlarından alınmasının türlerin geleceğini olumsuz etkileyebileceğini ifade eden Deniz, vatandaşlara şu çağrıda bulundu:
"Toplumumuzun hemen her kesiminin yerde gördükleri, 'Bir tane koparsam ne olur ki?' diye düşündükleri bir türün dünya üzerinde sadece Antalya'mızda yayılış gösterebilen çok lokal bir endemik olabileceğini düşünmeleri gerekiyor."
Deniz, tek bir bitkinin bile doğal ortamından koparılmasının hassas ekolojik denge açısından önem taşıdığına dikkat çekti.
Biyolojik Çeşitliliğe Zarar Vermenin Cezası 699 Bin Lira
Türkiye'nin sahip olduğu endemik bitki çeşitliliğinin biyokaçakçılık faaliyetlerinin hedefi olabildiğini belirten Prof. Dr. Gökhan Deniz, nadir türlerin izinsiz şekilde toplanmasının ciddi yaptırımları bulunduğunu söyledi.
Biyokaçakçılık kapsamında yalnızca bitkilerin tamamının değil, yaprak, yumru ve DNA örneklerinin de izinsiz olarak alınabildiğini ifade eden Deniz, biyolojik çeşitliliğe zarar vermenin idari para cezasının 699 bin 245 lira olduğunu açıkladı.
Prof. Dr. Deniz, Türkiye'nin sahip olduğu özgün bitki türlerinin korunmasının önemine değinerek şunları söyledi:
"Güzel ülkemiz Türkiye, sahip olduğu çok ender, özgün floristik değerlerle sürekli yerli ya da yabancı kötü niyetli kişilerin amacına konu olabiliyor. Bu türlerin toplanması, yurt içi veya yurt dışında yasak yollarla satılması durumunda ciddi müeyyideler söz konusu."
Deniz, yakın geçmişte 660 orkide yumrusunun kaçak yollarla sökülerek yurt dışına çıkarılmaya çalışıldığını da hatırlattı.
Antalya'da Biyokaçakçılığa Karşı İhbar Çağrısı
Doğal yaşam alanlarında izinsiz bitki ve hayvan örneği toplayan kişilerin yetkili birimlere bildirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Gökhan Deniz, biyokaçakçılıkla mücadelede vatandaşların desteğinin önemli olduğunu ifade etti.
Akademik çalışmalar kapsamında dahi bitki örneklerinin alınabilmesi için ciddi izin süreçlerinin uygulandığını anlatan Deniz, şu ifadeleri kullandı:
"Biz üniversitelerde görev yapan akademisyenler olarak 1 bireyin dahi sökülmesi için çok ciddi izinler alıyoruz. 1 bireyi bile sökmeye kıyamıyoruz. Böyle bir ortamda herhangi birinin gelip ülkemizden izinsiz şekilde bunları toplamasına dur dememiz gerekiyor."
Antalya'nın Endemik Bitkileri Korunmayı Bekliyor
Antalya'da korunması gereken tek endemik türün Termessos çiğdemi olmadığını belirten Prof. Dr. Deniz, Likya orkidesi, Çıralı şalbası ve Olimpos şalbası gibi bitkilerin de bölgenin biyolojik çeşitliliği açısından önemli olduğunu söyledi.
Özellikle sınırlı coğrafi alanlarda yetişen bu türlerin doğal yaşam ortamlarının korunması, gelecek nesillere aktarılmaları açısından büyük önem taşıyor.
Termessos çiğdeminin sonbaharda açan lila çiçekleri Antalya'nın doğal güzelliklerini gözler önüne sererken, uzmanlar endemik bitkilerin koparılmadan ve doğal yaşam alanlarına zarar verilmeden korunması gerektiğini vurguluyor.
