Emeklilik hakkını kazanmasına rağmen çalışmayı sürdüren milyonlarca vatandaşı ilgilendiren yeni emekli maaşı hesaplama modeli gündeme geldi. Yeni Orta Vadeli Program'da (OVP) yer alan sosyal güvenlik hedefleri doğrultusunda, uzun süre çalışmayı teşvik edecek ve daha fazla prim ödeyenlerin emekli aylıklarına olumlu yansıyacak düzenlemeler üzerinde duruluyor.
Mevcut sistemde çalışma süresinin uzaması, her sigortalı için daha yüksek emekli maaşı anlamına gelmeyebiliyor. Bu durum özellikle emeklilik şartlarını tamamladığı hâlde çalışmaya devam eden SSK ve Bağ-Kur sigortalılarının maaş hesaplamalarına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
SGK Başuzmanı İsa Karakaş'ın OVP'deki hedeflere ilişkin değerlendirmeleri, olası değişikliklere yönelik beklentileri artırdı. Ancak gündeme gelen formüllerin henüz yürürlüğe girmiş kesin bir düzenleme olmadığına dikkat çekiliyor.
Yeni OVP'de Emeklilik İçin Hangi Hedefler Var?
SGK Başuzmanı İsa Karakaş, Türkiye Gazetesi'ndeki yazısında yeni OVP'de yer alan sosyal güvenlik hedeflerini değerlendirdi. Karakaş, programda kişilerin daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen düzenlemelerin hayata geçirilmesinin hedeflendiğini belirtti.
Programda yer alan yaklaşımın, sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğini güçlendirmeyi amaçladığını aktaran Karakaş, bu hedeflerin önümüzdeki dönemde hayata geçirilmesinin beklendiğini ifade etti.
Emekli Maaşı Hesaplamasında ABO Etkisi
Mevcut emekli aylığı hesaplamasında önemli unsurlardan biri Aylık Bağlama Oranı (ABO) olarak öne çıkıyor. SSK emekli aylığı genel olarak sigortalının ortalama aylık kazancı ve aylık bağlama oranı üzerinden hesaplanıyor.
Çalışma süresinin uzaması ve prim ödemelerinin devam etmesi, her durumda emekli aylığının aynı oranda yükselmesini sağlamıyor. Özellikle farklı dönemlerde uygulanan hesaplama yöntemleri ve bildirilen prime esas kazançlar, bağlanacak aylığın miktarını etkileyebiliyor.
Karakaş, emeklilik hakkını kazanan kişilerin çalışmaya devam etmesini sağlayacak bir sistemin hem çalışan hem de SGK açısından avantaj oluşturabileceğine dikkat çekti.
Daha Fazla Çalışana Daha Yüksek Maaş Formülü
Yeni model tartışmalarında öne çıkan temel beklenti, sigortalıların daha uzun süre çalıştıklarında emekli aylıklarının da olumlu etkilenmesi.
İsa Karakaş, özellikle SSK ve Bağ-Kur sigortalılarının çalışmaya devam ettikçe daha yüksek emekli maaşı almasını sağlayacak yasal bir düzenlemenin milyonlarca kişinin beklentisi olduğunu belirtti.
Karakaş'ın değerlendirmesinde öne çıkan olası formüller şöyle:
-
Kısmi emeklilik ve normal emeklilik için iki ayrı taban aylık uygulamasına geçilmesi.
-
25 yıldan sonraki çalışma sürelerinde her ilave yıl için Aylık Bağlama Oranı'nda artış yapılması.
-
Daha uzun süre çalışan sigortalıların emekli aylıklarının olumlu etkilenmesini sağlayacak yeni hesaplama yöntemlerinin geliştirilmesi.
Bu seçenekler, uzman değerlendirmesi kapsamında gündeme gelen önerilerden oluşuyor. Henüz kesinleşmiş bir uygulama veya yürürlüğe girmiş yasa niteliği taşımıyor.
Çalışmaya Devam Edenlerin Maaşı Düşecek mi?
Mevcut sistemde daha uzun süre çalışmak, tek başına daha yüksek emekli maaşı garantisi vermiyor. Emekli aylığının hesaplanmasında prim günlerinin yanı sıra prime esas kazançlar ve çalışma dönemlerinde uygulanan aylık bağlama oranları da etkili oluyor.
Gündemdeki yeni modelin hayata geçirilmesi hâlinde, uzun süre çalışmanın emekli aylığı üzerindeki etkisinin yeniden düzenlenmesi bekleniyor.
Karakaş'a göre böyle bir değişiklik, sigortalıların emeklilik hakkını kazandıktan sonra da kayıtlı istihdamda kalmasını teşvik edebilir. Bu durumun SGK'nın prim gelirlerine ve aktif-pasif sigortalı dengesine katkı sağlaması da hedefleniyor.
Yeni Emekli Maaşı Sistemi Ne Zaman Çıkacak?
Yeni emekli maaşı hesaplama modelinin hangi tarihte yürürlüğe gireceğine ilişkin kesinleşmiş bir takvim bulunmuyor. OVP'de yer alan hedefler ve uzmanların değerlendirmeleri, sistemde değişiklik yapılabileceğine yönelik beklentileri gündeme getiriyor.
Düzenlemenin kapsamı, kimleri etkileyeceği ve emekli aylıklarının hangi yöntemle hesaplanacağı ise yapılacak yasal çalışmaların ardından netleşecek.
