Dar gelirli ailelere yönelik hazırlanması planlanan Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD), kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” adıyla gündeme geldi. Taslak çalışmaya göre, hane geliri belirlenen sınırın altında kalan ailelere kira, enerji, gıda ve çocuk yardımı gibi farklı kalemlerde destek sağlanması planlanıyor. Sistemin 2027 yılında uygulamaya geçirilmesi hedefleniyor.
Vatandaşlık Maaşı Kimlere Verilecek?
GETAD kapsamında hane gelirinin belirli bir seviyenin altında kalması temel kriter olarak öne çıkıyor. Taslakta, en düşük emekli aylığı olarak belirtilen 23 bin 552 TL'nin altında geliri bulunan hanelerin değerlendirmeye alınması öngörülüyor.
Destek miktarının ise ailelerin gelir durumu ve ihtiyaçlarına göre kademeli biçimde belirlenmesi planlanıyor. Hane halkının toplam geliri, kira durumu, çocuk sayısı ve bakım ihtiyacı gibi unsurların değerlendirmede etkili olması bekleniyor.
Sistemden emeklilerin de yararlanabilmesi öngörülüyor. Özellikle yaşlılık, sürekli hastalık ve bakıma muhtaçlık gibi durumların destek önceliklerinde dikkate alınması planlanıyor.
Hangi Yardımlar Sağlanacak?
Taslak çalışmada, ihtiyaç sahibi hanelere farklı alanlarda destek verilmesi üzerinde duruluyor. Planlanan yardım kalemleri arasında şunlar bulunuyor:
- Kira desteği: Kira giderleri yüksek olan ve geliri yetersiz kalan hanelere yönelik yardım.
- Enerji desteği: Elektrik, doğal gaz ve yakacak giderlerine katkı.
- Gıda yardımı: Temel gıda ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik destek.
- Çocuk yardımı: Çocuklu ailelerin ihtiyaçlarına yönelik katkı.
- Barınma desteği: Konut giderlerinin karşılanmasına yönelik yardım.
Bir hanenin birden fazla yardım kaleminden yararlanabilmesi de değerlendiriliyor. Ancak toplam desteğin belirlenen üst sınırı aşmaması planlanıyor.
Hane Geliri Nasıl Hesaplanacak?
Taslak modele göre hane gelirinin belirlenmesinde kamu kurumlarının mevcut kayıtlarından yararlanılması planlanıyor. Sosyal Güvenlik Kurumu, Gelir İdaresi Başkanlığı, banka hesap hareketleri ve tapu kayıtlarının entegre edilmesi üzerinde çalışılıyor.
Böylece ailelerin gelir ve mal varlığı durumunun elektronik sistem üzerinden değerlendirilmesi hedefleniyor. Kira ödemeleri, hanedeki kişi sayısı, çocukların durumu ve sürekli bakım ihtiyacı gibi bilgilerin de incelemede dikkate alınması öngörülüyor.
Başvuruların merkezi sistem üzerinden değerlendirilmesi ve gelir durumunun düzenli olarak kontrol edilmesi planlanıyor. Taslağa göre, hane gelirinde artış tespit edilen kişilerin destek kapsamından çıkarılması da gündemde.
Başvurular e-Devlet’ten Mi Yapılacak?
Taslak çalışmada başvuruların e-Devlet üzerinden ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla alınması öngörülüyor. Başvuruların belirlenen kriterlere göre elektronik sistem üzerinden değerlendirilmesi planlanıyor.
Ancak başvuru ekranının ne zaman açılacağı, gerekli belgeler ve kesin başvuru şartları henüz netleşmiş değil. Bu nedenle vatandaşların resmî başvuru duyurularını takip etmesi gerekiyor.
Vatandaşlık Maaşı Ne Zaman Başlayacak?
Aktarılan taslak takvime göre pilot uygulama yapılacak illerin Aralık 2026'ya kadar belirlenmesi, ödemelerin ise 2027 yılının ilk çeyreğinde başlaması hedefleniyor.
Pilot uygulamanın sonuçlarına göre sistemin 2027 yılı içerisinde tüm illere yaygınlaştırılması planlanıyor. Düzenlemenin hayata geçirilmesi için yasal hazırlıkların da tamamlanması gerekiyor.
Ödemeler Kartla Mı Yapılacak?
Taslakta, destek almaya hak kazanan vatandaşlar için özel bir destek kartı oluşturulması seçeneği yer alıyor. Yardımların bu kart üzerinden ulaştırılması, bazı tutarların nakit çekilebilmesi ve gıda ile temizlik ürünleri gibi temel ihtiyaçlarda indirim sağlanması öngörülüyor.
Bununla birlikte kartın kullanım koşulları, destek tutarları ve hangi harcamaların kapsama alınacağına ilişkin kesin ayrıntılar henüz açıklanmış değil.
GETAD kapsamında yaklaşık 2,5 milyon hanenin desteklenmesi ve toplam yardım tutarının 1,5 trilyon TL seviyesine ulaşması tahmin ediliyor. Bu rakamlar taslak çalışmaya ilişkin öngörüler olarak aktarılıyor; kesinleşmiş ödeme ve bütçe tutarları olarak değerlendirilmemeli.
