Milyonlarca emekliyi ilgilendiren en düşük emekli aylığı uygulamasında yeni bir sisteme geçilmesi için alternatif formüller değerlendiriliyor. Altı ayda bir yapılan artışların yerine daha kalıcı ve öngörülebilir bir model oluşturulması hedeflenirken, asgari ücretin esas alınması, gelir tamamlama desteği, kök maaşların yeniden hesaplanması ve bütçe imkânlarına göre zam yapılması seçenekleri öne çıkıyor.
En düşük emekli aylığının belirlenmesinde mevcut uygulamanın değiştirilmesi gündemde. Yeni modelle hem düşük maaş alan emeklilerin gelirlerinin iyileştirilmesi hem de maaş artışlarının belirli kurallara bağlanması amaçlanıyor.
Yenişafak'ta yer alan habere göre, çalışmalar kapsamında dört farklı formül üzerinde duruluyor. Ancak seçeneklerden hangisinin uygulanacağı henüz kesinleşmiş değil. Yeni sistemin hayata geçirilebilmesi için yasal düzenleme yapılması gerekecek.
Asgari Ücret Emekli Maaşını Belirleyebilir
Değerlendirilen ilk modelde en düşük emekli aylığının asgari ücrete veya başka bir ekonomik göstergeye bağlanması bulunuyor.
Bu formülün uygulanması halinde taban aylık, her altı ayda bir yeni bir kanunla belirlenmek yerine önceden tanımlanacak bir hesaplama yöntemiyle güncellenebilecek. Böylece emekliler, maaş artışlarının hangi ölçüte göre yapılacağını önceden öğrenebilecek.
Ancak asgari ücretin hangi oranının esas alınacağı ve bu uygulamanın kamu bütçesine ne kadar yük getireceği henüz netlik kazanmadı.
Düşük Maaşlı Emeklilere Gelir Desteği
Masadaki ikinci seçenek, düşük gelirli emeklilere yönelik gelir tamamlama desteği oluşturulmasını içeriyor.
Bu modelde belirli bir gelir seviyesi esas alınarak, bu tutarın altında kalan emeklilere aradaki fark kadar destek verilmesi öngörülüyor. Uygulamanın kapsamına göre hane gelirleri ve sosyal destek ihtiyaçları da değerlendirmeye alınabilecek.
Modelin temel hedeflerinden biri, kamu kaynaklarının özellikle düşük gelirli emeklilere yönlendirilmesi. Bu kapsamda prim karşılığında kazanılan emekli aylığı ile sosyal yardım niteliğindeki gelir desteğinin birbirinden ayrılması planlanıyor.
Kök Maaşlar Yeniden Hesaplanabilir
Üçüncü formül, emeklilerin kök aylıklarının yeniden düzenlenmesini kapsıyor. Kök maaşı düşük olduğu için yapılan zamları aylığına yeterince yansıtamayan emeklilerin durumunun iyileştirilmesi amacıyla mevcut hesaplama sisteminin gözden geçirilmesi değerlendiriliyor.
Bu kapsamda prim gün sayısı, prime esas kazanç ve aylık bağlama oranlarının maaş üzerindeki etkileri yeniden ele alınabilecek.
Kök maaş sisteminde yapılacak olası bir değişiklik yalnızca mevcut emeklileri değil, ilerleyen yıllarda emekli olacak çalışanları da doğrudan ilgilendirecek.
Zam Oranında Bütçe Dengeleri Etkili Olabilir
Dördüncü seçenekte ise en düşük emekli aylığındaki artışların bütçe imkânları ve ekonomik koşullara göre belirlenmesi üzerinde duruluyor.
Bu modelde taban aylık artışlarının doğrudan enflasyon oranına eşitlenmesi yerine ekonomik göstergeler ve kamu maliyesinin durumu dikkate alınabilecek.
Ayrıca emeklilerin gelirlerinde öngörülebilirliği korumak amacıyla belirli bir asgari artış güvencesi getirilmesi de değerlendirilen başlıklar arasında yer alıyor.
Yeni Sistem İçin Kanun Değişikliği Gerekiyor
En düşük emekli aylığının belirlenme yönteminin değiştirilmesi için yasal düzenleme yapılması gerekecek. Bu kapsamda 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda değişikliğe gidilerek taban aylığın hesaplanması, artış dönemleri ve finansman esasları yeniden düzenlenebilecek.
Kök maaş sisteminin değiştirilmesi durumunda ise daha kapsamlı bir mevzuat çalışması gündeme gelecek.
Yeni modelin kaç emekliyi kapsayacağı, kamu bütçesine maliyeti ve mevcut emeklilerin haklarının nasıl korunacağı düzenlemenin şekillenmesinde belirleyici olacak. Dört seçenekten hangisinin tercih edileceği veya farklı modellerin birlikte uygulanıp uygulanmayacağı yapılacak değerlendirmelerin ardından belli olacak.
Bakan Işıkhan Müjde İçin Erdoğan'ı İşaret Etmişti
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, daha önce emekli aylıklarına ilişkin beklenen müjdeyi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın vereceğini açıklamıştı.
Işıkhan'ın bu sözleri yeniden gündeme gelirken, en düşük emekli aylığı için üzerinde çalışılan modellerden hangisinin hayata geçirileceğine ilişkin henüz kesinleşmiş bir karar bulunmuyor.
