Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesiyle emekli olanları ve emeklilik bekleyenleri ilgilendiren önemli bir yargı kararı gündeme geldi. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 18 yaşından önce babasının iş yerinde çalıştığı gerekçesiyle sigorta başlangıcının bu döneme dayandırılmasını ve buna göre emekli aylığı bağlanmasını hukuka aykırı bularak yerel mahkemenin kararını bozdu. Yüksek Mahkeme, fiili çalışmanın yeterli delille kanıtlanmadığına ve 25 yıllık sigortalılık süresinin yanlış hesaplandığına dikkat çekti.
EYT düzenlemesinin 2023 yılında yürürlüğe girmesinin ardından emeklilik başvurusunda bulunan bir vatandaş, babasına ait iş yerinde 18 yaşından önce geçen sigortalı hizmetlerinin dikkate alınmasını istedi. Ancak Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), söz konusu dönemin emeklilik hesabında başlangıç kabul edilemeyeceğini belirterek aylık bağlama talebini reddetti. Hukuk mücadelesine başlayan vatandaşın dosyası ise Yargıtay'a kadar taşındı.
68 GÜNLÜK SİGORTA HİZMETİ TARTIŞMA YARATTI
Davacı, 12 Mayıs 1998 ile 25 Temmuz 1998 tarihleri arasında 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu kapsamında 68 günlük 4/a hizmetinin bulunduğunu belirtti. Söz konusu çalışmanın babasına ait iş yerinde gerçekleştiğini ifade eden vatandaş, SGK'nın bu süreyi sigortalılık hesabına dahil etmediğini ileri sürerek emeklilik hakkının tanınmasını istedi.
Davacı, belirtilen dönemdeki hizmetinin sigorta başlangıcı olarak kabul edilmesi gerektiğini savunurken SGK ise işe giriş bildirgesinin tek başına fiili çalışmayı kanıtlamayacağını belirtti.
SGK'DAN 18 YAŞ ALTI ÇALIŞMA İTİRAZI
SGK vekili, davacının emeklilik için gerekli yaş ve prim şartlarını karşılamadığını savunarak davanın reddini talep etti.
Kurum tarafından yapılan savunmada, baba veya anneye ait iş yerinde çalışan 18 yaşından küçük kişilerin sigortalı sayılabilmesi için özel şartların bulunduğu hatırlatıldı. Bu kapsamda, veli veya vasinin katılımıyla yazılı olarak düzenlenmiş ve hâkim tarafından onaylanmış bir hizmet akdinin bulunması gerektiği ifade edildi.
SGK ayrıca, 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi uyarınca 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olarak geçen sürelerin sigortalılık başlangıcını 18 yaşın doldurulduğu tarihe taşıdığını belirtti.
Kurum, davacı adına işe giriş bildirgesi bulunmasına rağmen ilgili iş yerine ait aylık prim bildirgeleri ve dönem bordrolarının dosyada yer almadığına dikkat çekti. Bu nedenle söz konusu 68 günlük çalışmanın gerçek ve fiili olduğunun kanıtlanamadığını ileri sürdü.
YEREL MAHKEME EMEKLİLİK HAKKINI KABUL ETTİ
Asliye Hukuk Mahkemesi, davacının talebini kabul ederek 3 Mart 2023 tarihi itibarıyla yaşlılık aylığına hak kazandığına hükmetti. Mahkeme, vatandaşa 1 Nisan 2023 tarihinden itibaren emekli aylığı ödenmesi gerektiğine karar verdi.
SGK'nın karara yaptığı istinaf başvurusu Bölge Adliye Mahkemesi tarafından reddedildi. Bunun üzerine Kurum, kararı temyiz ederek dosyayı Yargıtay 10. Hukuk Dairesine taşıdı.
YARGITAY FİİLİ ÇALIŞMANIN ARAŞTIRILMASINI İSTEDİ
Dosyayı inceleyen Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, sigortalılığın kabul edilebilmesi için hizmet akdinin ve fiili çalışmanın somut delillerle ortaya konulması gerektiğini belirtti.
Yüksek Mahkeme, davacının babasına ait iş yerinde çalıştığını ileri sürdüğü döneme ilişkin yeterli araştırma yapılmadığını vurguladı. İş yerinin sicil bilgileri ve ilgili dönem bordrolarının dosyaya sunulmadığına dikkat çekilen kararda, çalışmanın gerçekten yapılıp yapılmadığının tereddüde yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi gerektiği ifade edildi.
Yargıtay, bu kapsamda mahkemenin şu araştırmaları yapması gerektiğine işaret etti:
- İlgili iş yerine ait dönem bordrolarında kayıtlı çalışanların tespit edilmesi,
- Bu kişilerin tanık olarak dinlenmesi,
- Tanıkların hizmet cetvellerinin SGK'dan istenmesi,
- Gerekli durumlarda komşu iş yerlerinde çalışan kişilerin araştırılması,
- Çalışmanın niteliği ve süresinin tüm deliller birlikte değerlendirilerek belirlenmesi.
Yüksek Mahkeme, yalnızca işe giriş bildirgesinin bulunmasının sigortalı çalışmanın kanıtlanması için yeterli olmadığını ortaya koydu.
25 YILLIK SİGORTALILIK SÜRESİ HESABI DEĞİŞTİ
Yargıtay kararında dikkat çeken bir diğer nokta ise 25 yıllık sigortalılık süresine ilişkin değerlendirme oldu.
Daire, davacının 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi kapsamında sigortalılık başlangıcının 11 Ağustos 1999 olarak kabul edilmesi gerektiğini belirtti.
Bu tarihe göre 25 yıllık sigortalılık süresinin 11 Ağustos 2024 tarihinde tamamlanacağına dikkat çekildi. Buna rağmen ilk derece mahkemesinin 3 Mart 2023 tarihli tahsis talebini kabul ederek 1 Nisan 2023'ten itibaren emekli aylığı bağlanmasına hükmetmesinin hatalı olduğu ifade edildi.
Yargıtay, hem fiili çalışmanın yeterince araştırılmaması hem de sigortalılık süresinin yanlış değerlendirilmesi nedeniyle yerel mahkemenin kararını hukuka aykırı buldu.
YARGITAY KARARI OY BİRLİĞİYLE BOZDU
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, SGK'nın temyiz başvurusunu haklı bularak Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf başvurusunu reddeden kararını ortadan kaldırdı. İlk derece mahkemesinin emeklilik aylığı bağlanmasına ilişkin kararı ise oy birliğiyle bozuldu.
Kararla birlikte, babasının iş yerinde 18 yaşından önce çalıştığını ileri sürerek sigorta başlangıcını bu döneme dayandıran kişilerin hizmetlerinin değerlendirilmesinde fiili çalışma şartının ve 25 yıllık sigortalılık süresinin önemine bir kez daha dikkat çekildi.




