Mekke Anlaşması’nın onaylanmasının uygun bulunmasına ilişkin kanun teklifi, 21 Ekim 2026’da Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine geldi. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un imzasının ardından teklif, değerlendirilmek üzere TBMM Dışişleri Komisyonuna gönderildi.
Teklifin komisyondaki sürecinin ardından Genel Kurul gündemine alınması bekleniyor. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için taraf ülkelerin kendi iç hukuklarında öngörülen onay süreçlerini tamamlaması gerekiyor.
Mekke Anlaşması Neleri Kapsıyor?
Anlaşma metni, taraf ülkeler arasında savunma ve güvenlik alanlarında kapsamlı iş birliği kurulmasını öngörüyor. Metinde tarafların bağımsızlıklarını, egemenliklerini, toprak bütünlüklerini ve uluslararası alanda tanınan sınırlarını korumak amacıyla birlikte hareket etmesi hedefleniyor.
Anlaşmanın ikinci maddesinde, taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının tüm taraflara yönelik saldırı olarak kabul edilmesi düzenleniyor. Böyle bir durumda tarafların, mevcut imkânları çerçevesinde saldırıya uğrayan ülkeye yardım etmesi öngörülüyor.
Askeri desteğin kapsamı ve niteliğinin, ihtiyaçların değerlendirilmesinin ardından belirlenmesi ve Birleşmiş Milletler Şartı’nın meşru müdafaaya ilişkin 51’inci maddesinin esas alınması planlanıyor.
Savunma Sanayisi ve Askeri Eğitim İş Birliği
Anlaşmada savunma sanayisi alanındaki ortak çalışmalar da önemli yer tutuyor. Tarafların teknoloji paylaşımı, ortak araştırma ve geliştirme projeleri, ortak üretim ve savunma inovasyonu alanlarında iş birliğini desteklemesi öngörülüyor.
Metin ayrıca silahlı kuvvetler arasında personel değişimini, ortak eğitim programlarını ve tatbikatları teşvik ediyor. Bu çalışmalarla tarafların askeri kapasitesinin geliştirilmesi ve birlikte çalışabilirliğin artırılması amaçlanıyor.
Ortak Güvenlik Komitesi Kurulacak
Anlaşmanın sekizinci maddesinde, dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarından oluşacak Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi düzenleniyor. Komitenin yılda iki kez dönüşümlü ev sahipliğiyle toplanması öngörülüyor.
Suudi Arabistan’da bir sekretarya kurulması da anlaşmada yer alan hükümler arasında bulunuyor. Sekretaryanın işleyişi ve teşkilat yapısına ilişkin ayrıntıların tarafların uzlaşısıyla belirlenmesi planlanıyor.
İstihbarat ve Lojistik Destek Düzenlemesi
Anlaşma, taraflar arasında güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşımını da kapsıyor. Bilgi güvenliği, verilerin korunması ve gizlilik kurallarına uyulması şartıyla iş birliğinin geliştirilmesi öngörülüyor.
Lojistik destek başlığı altında ise tarafların, imkânların uygunluğu ve uyumluluğu ölçüsünde silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer teçhizat konusunda birbirlerine destek sağlaması düzenleniyor.
Anlaşma Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?
Anlaşmanın 16’ncı maddesine göre yürürlük, tarafların kendi usulleri çerçevesinde onay işlemlerini tamamlamasına bağlı olacak. Son onay belgesinin ilgili komite sekretaryasına teslim edildiği tarihte anlaşmanın yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
TBMM’deki komisyon ve Genel Kurul süreçleri ile diğer tarafların onay işlemleri tamamlanmadan anlaşmanın yürürlüğe girdiği söylenemeyecek.
