Yapay zekâ alanında yaşanan hızlı gelişim, teknoloji dünyasının sınırlarını genişletirken enerji sektöründe de yeni bir baskı oluşturuyor. Giderek büyüyen veri merkezleri, çalışabilmek için çok daha fazla elektriğe ihtiyaç duyuyor. Bu talebin karşılanması amacıyla bazı ülkelerde fosil yakıt kullanımının yeniden gündeme gelmesi, yapay zekâ yatırımlarının çevresel maliyetini tartışmaya açıyor.

Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) yayımladığı son değerlendirmeler, önümüzdeki yıllarda enerji tüketimiyle birlikte karbon salımının da önemli ölçüde artabileceğini gösteriyor. Kurumun öngörülerine göre veri merkezlerinden kaynaklanan karbon emisyonları, 2030 yılına kadar yüzde 70 oranında yükselebilir. Özellikle ABD ve Çin'deki enerji tercihleri, bu artışın seyrinde belirleyici olacak.

VERİ MERKEZLERİNİN ENERJİ İHTİYACI BÜYÜYOR

Yapay zekâ sistemlerinin daha karmaşık işlemler gerçekleştirmesi, bu teknolojilerin arkasındaki bilgisayar altyapısına duyulan ihtiyacı artırıyor. Bu durum, dünya genelinde veri merkezi yatırımlarının hızlanmasına ve elektrik tüketiminin yükselmesine neden oluyor.

IEA, mevcut eğilimin devam etmesi halinde veri merkezlerinin toplam elektrik tüketiminin 2030 yılına kadar bugünkü seviyesinin iki katına çıkabileceğini hesaplıyor. Söz konusu yükselişin yaklaşık yüzde 75'inin yapay zekâ uygulamalarından kaynaklanacağı tahmin ediliyor.

Yapay zekâ odaklı tesislerin yıllık elektrik tüketiminde önümüzdeki dört yılda 350 teravatsaatlik artış bekleniyor. Bu miktar, İngiltere'nin bir yıllık elektrik tüketimini aşacak büyüklükte.

YAPAY ZEKA ALTYAPISINDA REKOR BÜYÜME

Enerji ihtiyacındaki yükselişin arkasında, veri merkezlerinin sayısı kadar işlem kapasitesindeki genişleme de bulunuyor. IEA verileri, yapay zekâ sunucularının yıllık sevkiyatının 2020 yılından bu yana 18 kat arttığını ortaya koyuyor.

Kurumun uydu görüntüleri üzerinden gerçekleştirdiği inceleme de büyümenin boyutunu gözler önüne serdi. Farklı bölgelerde inşa edilen 93 büyük yapay zekâ veri merkezinin değerlendirildiği çalışmada, küresel veri merkezi kapasitesinin son iki yılda 10 kat artarak 17 gigavata ulaştığı belirlendi.

Devam eden projelerin tamamlanmasıyla yapay zekâ veri merkezlerinin kapasitesinin 50 gigavata çıkması bekleniyor.

Dünya genelindeki veri merkezlerinin toplam kurulu gücü ise yaklaşık 120 gigavat seviyesinde. Bunun yüzde 80'lik bölümü ABD, Çin ve Avrupa Birliği ülkelerinde bulunuyor. IEA, 2030'a kadar küresel kapasiteye 120 gigavatlık yeni bir güç daha eklenebileceğini öngörüyor.

ENERJİ TALEBİ KÖMÜR VE GAZI GÜNDEME GETİRDİ

Teknoloji şirketleri, büyüyen enerji ihtiyaçlarını karşılamak için yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelik yatırımlarını artırıyor. Ancak veri merkezlerinin kısa sürede ulaştığı tüketim seviyeleri, mevcut temiz enerji kapasitesinin yeterliliği konusunda soru işaretleri oluşturuyor.

IEA'nın değerlendirmelerinde ABD ve Çin'in enerji üretiminde fosil yakıtlara ağırlık vermeyi sürdürebileceği belirtiliyor.

Çin'de 2030 yılına gelindiğinde yapay zekâ veri merkezlerinin kullandığı elektriğin yaklaşık yarısının kömür santrallerinden sağlanması bekleniyor. Yenilenebilir kaynakların da enerji üretiminde önemli bir yer tutacağı ülkede nükleer enerjinin sınırlı katkı sunacağı, doğal gazın ise düşük payda kalacağı tahmin ediliyor.

Bu gelişme, yapay zekâ yatırımlarındaki büyümenin enerji sektöründe ülkelerin kaynak tercihlerini de etkileyebileceğini gösteriyor.

ABD'NİN DOĞAL GAZ PLANI DİKKAT ÇEKİYOR

ABD'de veri merkezlerinin artan elektrik ihtiyacına yönelik planlarda doğal gaz santralleri öne çıkıyor. IEA projeksiyonlarına göre 2030 yılında ülkedeki veri merkezlerinin elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 60'ı doğal gazla çalışan santrallerden karşılanacak.

Ağustos 2026 itibarıyla yalnızca veri merkezlerine elektrik sağlamak amacıyla planlanan yeni doğal gaz santrallerinin toplam kapasitesinin yaklaşık 180 gigavata ulaştığı belirtiliyor.

Bu rakam, Avrupa Birliği ülkelerindeki mevcut doğal gaz santrallerinin toplam kurulu gücüne yakın bir seviyeye işaret ediyor. ABD dışındaki ülkelerde yapay zekâ şirketleri tarafından gündeme getirilen benzer doğal gaz santrali projelerinin toplam kapasitesi ise yaklaşık 4 gigavat olarak hesaplanıyor.

Ortaya çıkan fark, ABD'de yapay zekâ altyapısının enerji ihtiyacını karşılamak için doğal gazın ne ölçüde önemli bir seçenek haline geldiğini ortaya koyuyor.

AVRUPA'NIN TERCİHİ YENİLENEBİLİR ENERJİ

Yapay zekâ yatırımlarının enerji üzerindeki etkisi ülkelerin üretim politikalarına göre farklılaşıyor. ABD ve Çin'de fosil yakıtların önemli bir paya sahip olması beklenirken Avrupa Birliği'nde yenilenebilir enerji kaynaklarının ağırlığını artıracağı tahmin ediliyor.

IEA'nın 2030 yılına yönelik hesaplamalarında Avrupa'daki veri merkezlerinin elektrik ihtiyacının yaklaşık yüzde 70'inin yenilenebilir kaynaklardan karşılanacağı öngörülüyor.

Geriye kalan ihtiyacın büyük bölümünde nükleer enerji ve doğal gazın kullanılması beklenirken kömürün payının düşük seviyede kalacağı değerlendiriliyor.

Yapay zekâ sektöründeki büyümenin çevre üzerindeki etkisi, önümüzdeki dönemde yalnızca teknolojik gelişmelere değil, ülkelerin enerji üretiminde izleyeceği politikalara da bağlı olacak. Veri merkezlerinin sayısı ve kapasitesi artarken temiz enerji yatırımlarının aynı hızda büyüyüp büyümeyeceği, küresel karbon emisyonlarının geleceği açısından önem taşıyor.

Kaynak: Haber Merkezi