Fransa’nın Lyon kentinde bir hastada Shamonda virüsü tespit edilmesi ve hastanın hayatını kaybetmesi, virüsün insan sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin soru işaretlerini gündeme taşıdı. Daha önce ağırlıklı olarak sığırlarda görülen Shamonda virüsünün insanlara bulaşıp bulaşmadığı ve insandan insana geçip geçmediği merak ediliyor.
Shamonda virüsü insana bulaşır mı?
Shamonda virüsü, Simbu grubu virüsler arasında yer alıyor ve özellikle sığırlarda görülüyor. Koyun, keçi, at ve alpaka gibi hayvanlarda da enfeksiyon bildirimleri bulunuyor.
Virüsün bilinen temel bulaşma yolu, Culicoides cinsi sokucu tatarcıkların ısırması olarak biliniyor. Lyon’da tespit edilen insan vakasında da virüsün bir sinek ısırması yoluyla bulaşmış olabileceği ihtimali üzerinde duruldu.
Ancak virüsün insanlardaki özellikleri ve insanlara bulaşma potansiyeline ilişkin bilimsel veriler henüz oldukça sınırlı. Yeni Avrupa varyantlarının epidemiyolojisi ve insan sağlığı açısından oluşturabileceği riskler araştırılmaya devam ediyor.
Shamonda virüsü ölümcül mü?
Shamonda virüsünün hayvanlarda ateş, ishal, süt veriminde düşüş ve üreme sorunlarına yol açabildiği biliniyor. Gebe hayvanlarda düşük, yavrularda gelişim bozuklukları ve daha nadir durumlarda nörolojik belirtiler de görülebiliyor.
Lyon’da virüs tespit edilen hastanın yaşamını yitirmesi, Shamonda virüsünün insanlarda ölümcül olup olmadığı sorusunu gündeme getirdi. Ancak tek bir vaka üzerinden virüsün insanlarda ölümcüllük oranını belirlemek mümkün değil.
Hastanın ölümünün doğrudan Shamonda virüsünden kaynaklandığı kesin olarak ortaya konulmadığı sürece, virüsün insanlarda ne ölçüde ölümcül olduğu konusunda kesin bir değerlendirme yapmak mümkün bulunmuyor.
Mevcut bilgiler doğrultusunda kamu sağlığı açısından belirgin bir risk bulunmadığı bildiriliyor.
İnsandan insana geçiyor mu?
Shamonda virüsünün insandan insana bulaştığını gösteren doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor. Bilinen bulaşma mekanizması, Culicoides türü sokucu tatarcıkların ısırmasıyla gerçekleşiyor.
Bununla birlikte, insanlarda görülen vakalara ilişkin verilerin sınırlı olması nedeniyle virüsün bulaşma özellikleri hakkında kesin sonuçlara ulaşmak için erken olduğu değerlendiriliyor.
Shamonda virüsü belirtileri
Shamonda virüsünün hayvanlarda yol açtığı belirtiler arasında şunlar bulunuyor:
- Ateş
- İshal
- Halsizlik
- Süt veriminde azalma
- Üreme sorunları
- Gebe hayvanlarda düşük
- Yavru hayvanlarda gelişim bozuklukları
- Daha seyrek olarak nörolojik belirtiler
Bu belirtiler farklı hastalıklarda da görülebildiği için kesin tanı laboratuvar testleriyle konuluyor. İnsanlarda Shamonda virüsü enfeksiyonunun belirtilerine ilişkin mevcut veriler ise henüz yeterli değil.
Shamonda virüsü ilk ne zaman görüldü?
Shamonda virüsü ilk kez 1965 yılında Nijerya’da sığırlardan izole edildi. Sonraki yıllarda Afrika ve Asya’nın bazı bölgelerinde tespit edilen virüs, 2026 yılında Avrupa’da bildirilen vakalarla yeniden gündeme geldi.
Virüsün Avrupa’daki yayılımı ve yeni varyantlarının özellikleriyle ilgili araştırmalar sürüyor. Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü de hastalığın coğrafi dağılımı ve hayvan sağlığı üzerindeki etkileri hakkında daha fazla veri elde edilmesi için vaka bildirimlerini teşvik ediyor.
