Avrupa Birliği'nde yeni onarım hakkı düzenlemesi yürürlüğe girdi. Çamaşır makinesi, cep telefonu, elektrikli süpürge ve tablet gibi birçok ürünü kapsayan yeni kurallara göre, değişim yerine tamiri tercih eden tüketicilere en az 12 ay ek yasal güvence sağlanacak. Üreticilere ise yedek parça ve tamir hizmeti konusunda yeni sorumluluklar getirilecek. Peki, yeni düzenleme hangi ürünleri kapsıyor ve Türkiye'de geçerli mi? İşte merak edilen tüm detaylar...
AVRUPA BİRLİĞİ'NDE ONARIM HAKKI DÖNEMİ BAŞLADI
Avrupa Birliği (AB), bozulan elektronik cihazların ve beyaz eşyaların doğrudan yenisiyle değiştirilmesi yerine tamir edilmesini teşvik etmek amacıyla yeni bir düzenlemeyi hayata geçirdi. 2024 yılında kabul edilen ve üye ülkelerde uygulanması için belirlenen son tarih 31 Temmuz 2026 olan onarım hakkı düzenlemesi, tüketicilere arızalı ürünlerini tamir ettirme konusunda önemli avantajlar sunuyor.
Yeni düzenlemenin temel amacı, ürünlerin kullanım ömrünü uzatmak, tüketicilerin yeni ürün satın alma maliyetlerini azaltmak ve elektronik atık miktarını düşürmek.
Avrupa Komisyonu, tamir edilebilir ürünlerin kullanımda tutulmasının hem çevrenin korunmasına hem de doğal kaynakların daha verimli kullanılmasına katkı sağlayacağını belirtiyor.
TAMİR ETTİREN TÜKETİCİLERE EN AZ 12 AY EK YASAL GÜVENCE
Yeni düzenlemenin en dikkat çekici maddelerinden biri, tamir edilen ürünlere yönelik ek yasal güvence hakkı oldu.
Buna göre, satıcının yasal sorumluluk süresi içerisinde arızalanan bir ürün için tüketici değişim yerine onarımı tercih ederse, ürünün yasal güvence süresi tamirin ardından en az 12 ay uzatılacak.
Üstelik bu ek süre yalnızca onarım yapılan parçayı değil, ürünün tamamını kapsayacak.
Avrupa Komisyonunun açıklamasına göre söz konusu hak, 31 Temmuz 2026'dan itibaren satın alınan ve düzenlemenin koşullarını karşılayan ürünler için geçerli olacak. Ek yasal güvence uzatması ise aynı düzenleme kapsamında bir kez kullanılabilecek.
Üye ülkeler, ulusal mevzuatları aracılığıyla tüketicilere daha kapsamlı haklar da tanıyabilecek.
ÇAMAŞIR MAKİNESİ, ELEKTRİKLİ SÜPÜRGE VE CEP TELEFONLARI KAPSAMDA
Avrupa Birliği'nin yeni onarım hakkı düzenlemesi, AB mevzuatında tamir edilebilirlik şartlarına tabi olan birçok elektronik cihazı ve beyaz eşyayı kapsıyor.
Düzenlemede örnek gösterilen ürünler arasında şunlar bulunuyor:
- Çamaşır makineleri
- Elektrikli süpürgeler
- Cep telefonları
- Tabletler
- İlgili mevzuat kapsamında bulunan diğer elektronik ve ev aletleri
Böylece tüketicilerin arızalanan ürünlerini değiştirmek yerine tamir ettirmesi daha kolay hale getirilecek.
ÜRETİCİLERE YEDEK PARÇA VE TAMİR HİZMETİ ZORUNLULUĞU
Yeni düzenleme yalnızca tüketicilere ek haklar tanımakla kalmıyor, üreticilere de önemli sorumluluklar getiriyor.
Kurallar kapsamında üreticiler, düzenlemeye tabi ve teknik olarak onarılabilir ürünler için makul süre içerisinde tamir hizmeti sunmakla yükümlü olacak.
Bu hizmet ücretsiz veya makul bir ücret karşılığında sağlanabilecek. Ayrıca üreticilerin tüketicilere tamir hizmetleri hakkında kolay erişilebilir bilgi sunması ve uygun fiyatlı yedek parça teminini desteklemesi gerekecek.
Bu adımlarla özellikle yedek parça bulunamadığı veya tamir maliyeti yüksek olduğu için kullanılamaz hale gelen cihazların yeniden değerlendirilmesi hedefleniyor.
AVRUPA'DA 2027 YILINDA ONARIM PLATFORMU AÇILACAK
Avrupa Birliği, tüketicilerin güvenilir ve uygun fiyatlı tamir hizmetlerine daha kolay ulaşabilmesi için çevrim içi bir onarım platformu da hazırlıyor.
2027 yılında faaliyete geçmesi planlanan platformda her AB üyesi ülke için ayrı bölümler bulunacak. Tüketiciler bu sistem üzerinden bulundukları ülkedeki tamir hizmetlerini araştırabilecek ve kendilerine uygun seçenekleri karşılaştırabilecek.
Düzenlemenin bir diğer hedefi ise tamir sürecinde fiyat, onarım koşulları ve tahmini tamamlanma süresi gibi bilgilerin tüketicilere daha şeffaf şekilde sunulmasını sağlamak.
AB'NİN YENİ ONARIM HAKKI TÜRKİYE'DE GEÇERLİ Mİ?
Avrupa Birliği'nin yeni onarım hakkı düzenlemesi, AB üyesi ülkelerde uygulanmak üzere hazırlandı. Türkiye, Avrupa Birliği üyesi olmadığı için bu düzenleme Türkiye'deki tüketiciler açısından otomatik olarak yürürlüğe girmiyor.
Bu nedenle AB kapsamında getirilen en az 12 aylık ek yasal güvence hakkı, Türkiye'deki tüm tüketicilerin doğrudan yararlanabileceği yeni bir hak olarak değerlendirilemiyor.
Türkiye'de elektronik cihaz ve beyaz eşya alımlarında tüketicilerin sahip olduğu haklar ise yürürlükteki ulusal tüketici mevzuatı çerçevesinde belirleniyor.
Yeni düzenlemeyle Avrupa'da tüketicilerin tamir hakkı güçlendirilirken üreticilerin de ürünlerin kullanım ömrünü uzatmaya yönelik sorumlulukları artırılıyor. Önümüzdeki dönemde bu uygulamanın elektronik atıkların azaltılması ve tüketici maliyetlerinin düşürülmesi açısından önemli sonuçlar doğurması bekleniyor.
