Vücudumuzun kusursuz işleyişi için her gün farkında olmadan pek çok önemli elementten faydalanırız. Bunlar arasında öyle biri var ki, eksikliği yaşam enerjimizi azaltırken ve birçok önemli hastalığa yol açarken, dengeli varlığı bizi hayata bağlar: Demir. İnsan vücudunda çok az bulunan bu eser element, aslında yerkabuğunun en bol bulunan minerallerinden biridir. Ancak insanda bu az miktarına rağmen üstlendiği roller hayati önem taşır. Kanımıza rengini veren hemoglobinden kaslarımıza oksijen taşıyan miyoglobine, hücre içi enerji üretiminden sorumlu enzimlerden bağışıklık sistemine kadar demir, biyolojik bir kilit taşı gibidir.
Demir eksikliği ileri aşamalarda kansızlığa yol açar. Tıpta demir eksikliği anemisi adını alan bu hastalık tedavi edilmezse uzun süre devam edebilir. Özellikle gebeler, bebekler ve çocuklar için kalıcı tehlikeler ve hasarlar oluşturabilir. Bu sebeple demir eksikliği anemisi mutlaka önlenmeli, önlenemezse erken tanı ile en kısa sürede tedavi edilmelidir.
Soframızdaki demir hayvansal mı, bitkisel mi olmalı? sorusu çok önemlidir. Sağlıklı bir yaşam için demiri dışarıdan, düzenli ve dengeli beslenme yoluyla almamız şarttır. Ancak her demir kaynağı vücudumuzda aynı hızda etki yapmaz. Kırmızı et, karaciğer, tavuk, balık ve yumurta gibi hayvansal kaynaklardan gelen demir, vücut tarafından çok daha kolay ve yüksek oranda emilir. Ispanak gibi koyu yeşil yapraklı sebzeler, mercimek, nohut, fasulye gibi baklagiller ve kuruyemişler de bitkisel zengin demir depolarıdır. Ancak bitkisel kaynaklı demirin emilimi, hayvansal olanlara göre biraz daha yetersizdir. En iyisi dengeli ve çeşitli beslenmektir.
Demir emilimini artırmanın pratik bir formülü vardır: C Vitamini. Örneğin bir tabak ıspanak veya mercimek yemeği gibi bitkisel kaynaklı bir öğün tüketirken yanına bol limonlu bir salata, taze biber veya bir bardak portakal suyu eklemek, demirin kimyasal formunu değiştirerek bağırsaklardaki emilimini olağanüstü bir şekilde artırır.
Öte yandan, toplum olarak çok sevdiğimiz çay ve kahvenin yanı sıra beyaz ekmek gibi fitat içeren gıdalar demir emilimini baskılayabilir. Bu engelleyici etkiyi kırmanın yolu, demir emilimini azaltacak gıdaların tüketimini azaltmaktan ve C vitamini takviyesinden geçer.
Sonuç olarak tüm toplumun sağlığı için demir düzeylerinde denge esastır. Eğer doktorunuz tarafından bir demir tedavisi önerildiyse, ilaçlarınızı C vitamini içeren besinlerle birlikte almak tedavinin başarısını katlayacaktır. Unutmayın; gıdalarda yer alan demir elementini doğru kombinasyonlarla tabağımıza taşımak, daha zinde ve sağlıklı bir ömrün anahtarıdır.
