ABD Gıda ve İlaç Kurumu (FDA), bilimsel araştırmaların sonuçlarını dikkate alarak kimyasal bir gıda boyası olan ve kırmızı renkli işlenmiş gıdalarda çok yaygın kullanılan eritrosinin yasaklanmasına karar verdi. E127 kodlu gıda katkı maddesi olarak gıdalara katılan ve kırmızı renk vererek güzel, parlak, cazip bir görüntü oluşturma amacı taşıyan eritrosin yapılan araştırmalar göre birçok ölümcül duruma yol açabilmektedir. Yapay malzemelerle hazırlanan şekerleme, pasta, dondurma, pasta süsleri, kozmetik ürünleri gibi işlenmiş ürünlerde parlak kırmızı renk vermek için eritrosin kullanılabiliyor.
Bu gelişme bizim için sürpriz olmadı. Daha önce TÜBİTAK desteği ile yaptığımız bilimsel araştırma sonuçlarında ortaya çıkabilecek ölümcül durumlara işaret etmiştik. Yapay gıda boyaları, bir tür gıda katkı maddesi olarak, günümüzde çok yaygın olarak kullanılmaktadır. Yaptığımız deneyde, sadece anne karnında iken, annenin alımı ile yapay gıda renklendiricilerine maruz kalmanın yavruların yetişkin dönemlerinde vücutlarında nasıl bir etki oluşturacağını araştırdık. Gerekli etik izinleri aldık. En sık kullanılan 9 adet farklı gıda boyasını hamile deney hayvanlarına gebelik dönemlerinde verdik. Yapay gıda boyalarına sadece anne karnında ve yan etki gözlenmeyen doz diye tanımlanan sınırlı dozda maruz kalmanın bile deney hayvanlarının yetişkinliğinde doku yapısının bozulmasına ve dolayısıyla kanser ve kronik inflamasyon gibi kronik hastalıklara yatkınlığın artmasına neden olabileceğini bulduk. ‘Bu nedenle, hamile kadınlar yapay gıda boyası içeren işlenmiş gıdalar açısından beslenmelerine dikkat etmelidir’ önerisinde bulunarak araştırma sonuçlarımızı 2021 yılında Amerika Kıtasında uluslararası bilimsel bir dergide yayınladık. Daha sonraki yıllarda bir takım gıda boyası araştırmaları daha yaptık. Mavi, sarı gibi renkler veren farklı gıda boyalarının muhtemel zararlı etkilerini gösterdik.
ABD Gıda ve İlaç Kurumu bütün bilimsel araştırmaların sonucunu dikkate alarak, daha önce kullanımına izin verilen kırmızı renk oluşturucu kimyasal gıda boyası eritrosinin kullanımını yasakladı. Tiroid tümörlerine ve diğer kanserlere yol açabilmesi yasaklamaya gerekçe olarak gösterildi. Eritrosinin 2024 yılı sonundan itibaren ABD gıda sisteminden tamamen çıkarılmasına karar verildi. Türkiye’de Avrupa Gıda Güvenlik Kurumu (EFSA) kararları uygulanıyor. Ülkemizde çocukların gıdalarında eritrosin kullanım yasak. Yakında yetişkinler içinde benzer bir durum olabilir. EFSA eritrosinin risklerini yeniden değerlendiriyor. Yakında bu konuda genel bir kısıtlama çıkabilir. Parlak renkli, doğal olmayan, boyalı ve aşırı işlenmiş gıda ürünlerinden uzak durmak sağlığımızı korumak için doğru bir davranış olarak önerilebilir. Yapacağımız araştırmalarla bu konularda ilgili kurumlara yol göstermeye devam edeceğiz. Sağlık için doğal içerikli ve dengeli beslenelim.
