Toplum içerisinde birçok kişinin bildiği yanlış bir algı olan önemli bir konuyu konuşmak istiyorum. Her hareketlilik bir hiperaktivite midir? Her hareketli çocuk hiperaktif midir?
Hepimiz zaman zaman, çocuğum hiç durmuyor, asla kontrol edemiyorum, başladığı bir oyundan etkinlikten çok çabuk sıkılıyor, bıraksam düz duvara tırmanacak gibi cümleleri duymuşuzdur. Çocuklar doğaları gereği belirli bir yaş aralığına kadar yukarıda bahsedilen birçok davranışı sergileyebilmektedir. Doğumdan ölüme kadar gelişim sürekli devam eder ve her gelişim dönemi de farklı dinamikleri içinde barındırır. Bebeklik ve çocukluk gelişimin ilk dönemidir ve öğrenme ihtiyacının merakın en yoğun yaşandığı gelişim basamağıdır. Bu süreçte bebeklerde ve çocuklarda hareketliliğin olabileceği unutulmamalıdır. Peki, söz konusu şikayet davranışların doğal bir gelişim dönemi haraketliliği mi yoksa hiperaktivite mi olduğunu nasıl anlayacağız.
Bu noktada hiperaktiviteyi açıklamak bu iki terimin farkının anlaşılmasına yardımcı olacaktır.
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB/ADHS) davranış bozukluğu içinde değerlendirilen hiperaktivite, normalin dışında aşırı hareketlilik ve aktif olma durumu olarak adlandırılır. Aşırı fiziksel hareketlerle karakterize olan nöropsikiyatrik bir bozukluktur. Genel olarak çocukluk döneminde ayırt edici belirtiler gösterse de hamilelik döneminde de fark edilebilir. Doğumdan sonra bebeklik döneminde, çocukluk döneminde ve yetişkinlikte devam eder. Bununla birlikte, belirtiler yetişkinlik döneminde kolayca tanınamayabilir.
Hiperaktivite üç başlık altında inceleyebiliriz: Bunlar; aşırı hareketlilik, dikkat eksikliği ve dürtüselliktir.
-Hiperaktivitenin başlıca belirtisi aşırı fiziksel hareketlerdir. Hiperaktivite, kişinin aşırı hareketli olması, uzun süre sakin bir şekilde duramaması ve sürekli bir içsel bir huzursuzluk hissetmesiyle kendini gösterir. Çocuklarda sıkça yerinde duramama, sınıfta sık sık ayağa kalkma, aşırı konuşma ve sürekli bir şeylerle meşgul olma şeklinde görülür. Hiperaktif bireyler, enerjilerini doğru yönlendiremediklerinde sosyal ortamlarda uyum sağlamakta zorlanabilir ve bu da çevreleriyle olan ilişkilerini olumsuz etkileyebilir. Ayrıntılara dikkat etmekte zorlanabilir, çok hızlı dikkatleri dağılabilir, başladıkları görevleri yarım bırakabilir, verilen yönergeleri takip etmekte zorlanabilir, gün içerinde yapması gereken işleri unutabilir, gereksiz yere konuşup, başkalarının sözünü kesebilir, sıra beklemekte zorlanabilir, riskli davranışlarda bulunabilir ve sonunu düşünmeden hızlı tepkiler verip ani kararlar alabilirler.
Görüldüğü üzere hareketlilik ile hiperaktivite arasında çok önemli farklar bulunmaktadır. Hareketlilik gelişim sürecinde her çocukta oluşabilecek doğal bir durumken hiperaktivite çok önemli bir nöropsikiyatrik bir bozukluktur. Çocuğunuzda yukarıda bahsi geçen durumlar varsa en yakın zamanda bir uzmana başvuru yapmanız faydalı olacaktır. Hiperaktivite ve dikkat eksikliğinin erken dönem tedavisi yapıldığı takdirde kişinin yaşam konforunu arttırabilirsiniz.