İnsanlar doğayı hızla kirletiyor. İçilebilir su kaynakları hızla tükeniyor. İnsan eliyle doğaya yapılan en büyük kötülüklerden birisi daha önce defalarca yazdığım mikroplastiklerdir. Çok küçük plastik parçacıklarının doğaya karışması sonucunda besin döngüsü etkilenmektedir. İnsanlar bu plastik parçacıklarına maruz kalmakta ve kansere varan bozukluklar tetiklenmektedir. İnsanlık henüz bu mikroplastikleri bedeninden nasıl temizleyeceğini bulamadı. Fakat doğada ortaya çıkan gizemli mekanizmalar mikroplastiklerin olağanüstü bir şekilde temizlenmesini gösteriyor.
Prof. Mark Taylor; ‘Mikroplastiklerin sağlığa etkilerine dair delil olmaması zararsız olduğu anlamına gelmez’ diyor. Çünkü zararsız olduğuna dair de delil yok. Henüz yeterince araştırılmamış bir konudan bahsediyoruz. Yine bu konuda çalışan önemli bir bilim insanı olan Prof. Musgrave; ‘Bir şeyi zehir yapan dozudur’ gerçeğine dikkat çekiyor. Kalp damar hastalıklardan, felce, kısırlıktan damar tıkanmasına birçok hastalıkla ilişkilendirilen mikroplastiklerin maruz kalınan miktarları giderek artmaktadır. Akdeniz’e özgü olarak oluşan ve mikroplastikleri denizden olağanüstü biçimde temizleyerek kıyıya atan Neptün topları bu sebeple çok önemlidir. Neptün topları Akdeniz’in bize çevreyi kirletmeyin konulu mektubudur.
Neptün topu, Posidonia oceanica adı verilen bitkinin ölü yapraklarının deniz akıntılarıyla birbirine dolanarak oluşturduğu yuvarlak, lifli kütlelerdir. Bu doğal yapılar denizde biriken mikroplastikleri filtrelerler. 2021 yılında Nature Scientific Reports dergisinde yayımlanan bir araştırmada, Posidonia oceanica deniz çayırlarından gelen "Neptün topu" (aegagropila) adı verilen oluşumların, denizlerdeki mikroplastik kirliliğini azaltmada önemli bir rol oynadığı gösterilmiştir. Posidonia oceanica yalnızca Akdeniz’e özgüdür. Bu deniz çayırı türü, dünya okyanuslarında değil, sadece Akdeniz kıyılarında doğal olarak bulunur. Ekosistem açısından çok önemlidir: karbon tutma, kıyı erozyonunu önleme, balıklar ve diğer deniz canlıları için habitat sağlama gibi işlevleri vardır. Bahsettiğimiz bu deniz çayırları Akdeniz’in ekolojik kimliğinin karakteristik ve endemik bir parçasıdır. Yapılan araştırmada Neptün toplarının %17'sinin plastik içerdiğini, ancak içerdiği plastik yoğunluğunun kilogram başına yaklaşık 1.500 parça kadar olduğunu gösterilmiştir.
Neptün topları, denizlerdeki mikroplastik kirliliğini azaltmada doğal bir toplayıcı görevi görmektedir. Deniz bize oluşturduğumuz plastik kirliliğini bu şekilde iade etmektedir. Bu nedenle, bu doğal yapıları korumak ve Posidonia oceanica çayırlarının varlığını devam ettirmek, deniz ekosistemlerinin sağlığı için önemlidir. Akdeniz’in değerini bilelim.
