İnsan faaliyetlerine bağlı olarak artan sera gazı emisyonları, küresel sıcaklıkların yükselmesine ve doğal su döngüsünün bozulmasına yol açmaktadır. Akdeniz Havzası’nda yer alan Türkiye gibi iklim değişikliğinden etkilenme seviyesi yüksek ülkelerde, yağış rejimlerinin değişmesi kuraklık ve ani taşkın risklerini beraberinde getirmektedir. Günümüz kentlerinde betonlaşma nedeniyle geçirimsiz yüzeylerin artması, yağmur sularının toprağa sızmasını engelleyerek doğrudan yüzey akışına geçmesine ve kanalizasyon sistemlerine karışarak altyapı üzerinde baskı oluşturmasına neden olmaktadır. Bu soruna karşı geliştirilen en etkili uyum stratejilerinden biri "yağmur suyu hasadı"dır.
Yağmur suyu hasadı, çatı veya zemin gibi geçirimsiz yüzeylerden akışa geçen yağış sularının yeniden kullanılmak üzere yerinde biriktirilmesi ve depolanması işlemidir. Hasat edilen bu sular, hava kirliliği ve çatı malzemesinden kaynaklanabilecek olası kirleticiler nedeniyle içme suyu olarak önerilmese de günlük yaşamda pek çok alanda şebeke suyuna güçlü bir alternatif sunar. Depolanan yağmur suyu; tuvalet rezervuarlarında sifon suyu olarak, bahçe ve yeşil alan sulamasında, araç yıkamada, bina içi zemin temizliğinde, iç mekân ısıtmasında ve endüstriyel tesislerde proses suyu olarak güvenle değerlendirilebilir.
Uygulama yöntemleri toplama havzasının büyüklüğüne göre tarımsal ve kentsel ölçekte çeşitlilik gösterir. Kırsal ve tarımsal alanlarda vadi yataklarında kurulan küçük göletler, teraslamalar ve sarnıçlar gibi makro sistemler öne çıkarken; kentlerde alan yetersizliğinden mikro havza uygulamaları tercih edilir.
Bunun yanı sıra yağmur bahçeleri, yeşil çatılar ve su geçiren yüzey kaplamaları da kentsel sel kontrolünü destekleyerek yeraltı su kaynaklarını besler.
Bir yapıda yağmur suyu hasadı sistemi kurulurken bilimsel ve ekonomik bir planlama yapılmalıdır. Öncelikle bölgenin yağış verileri, çatı alanı ve çatı malzemesinin akış katsayısı dikkate alınarak toplanabilir su miktarı hesaplanır. Ardından binanın sulama, temizlik ve sifon suyu ihtiyaçları belirlenerek en az üç günlük ihtiyacı veya yağış potansiyelini karşılayacak optimum depo hacmi seçilir. İlk yatırım ve bakım maliyetlerinin, şebeke suyundan elde edilecek tasarrufla kıyaslandığı fayda-maliyet analizlerinde, geri ödeme süresinin 20 yıl ve altında olması yatırımın ekonomik açıdan verimli olduğunu gösterir.
Şehir sellerinden kurtulmak için yağmur suyu hatları olmayan kentler, önce bu eksiklerini tamamlamalı, altyapıya yatırım yapmalıdır.
Muhabbetle…